دۆسیە

كۆی بابەتەكان

  • دەستی دەرەکیی لە دروستکردنی حکومەتەکانی عێراقدا 

    لەسەرەتای دروستکردنی دەوڵەتی عێراق لەساڵی ١٩٢١، هەتا ئێستا دەستی دەرەکیی لە دروستکردنی حکومەتەکانیدا هەبووە، لەدوای ڕووخانی ڕژێمی بەعسیشەوە هەموو ئەو حکومەتانەی پێکهاتووە لەبەر ململانێی ئێران و ئەمریکا نزیکەی ساڵێک پێکهێنانی دواکەوتووە، ئێستاش کە عادل عەبدولمەهدی دەستی لەکارکێشاوەتەوە چاوەڕوان دەکرێت جارێکی دیکە دەوڵەتان دەستێوەردان لەکاروباری عێراقدا بکەن.
  • ئایا ئەم جارە هەوڵەکانی یەکێتی نەتەوەیی کورد دەگاتە ئەنجام؟ 

    لە مێژووی سەد ساڵی کوردستاندا کاتێک کورد هەوڵی یەکێتی نەتەوەیی داوە یاخود لە بەدەستهێنانی مافەکانی نزیک بووەتەوە، داگیرکەرانی کوردستان یان پەیماننامەیەکی نوێیان دژی کورد واژۆ کردووە یان پیلانگێڕییەکیان ئەنجامداوە بۆ ئەوەی کورد نەبێتە یەک.
  • ڕەهەندەکانی سەردانی مەسرور بارزانی بۆ تورکیا 

    سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کورستان، سەردانێکی چەند ڕۆژیی بۆ تورکیا ئەنجامدا، وەک لە کۆنگرە ڕۆژنامەنووسییەکاندا ئاماژەی پێکرا، لە سەردانەکەدا باس لە چەندین بابەتی سیاسی و ئابووری کراوە، چاودێرانیش پێیان وایە هیچ سەردانێکی بەرپرسانی هەرێمی کوردستان بۆ تورکیا خێری تێدا نەبووە و چاوەڕێی دەرکەوتەی خراپیش لەم سەردانە دەکەن.
  • کاریگەرییەکانی دەستلەکارکێشانەوەی عادل عەبدولمەهدی لەسەر کورد 

    دەستلەکارکێشانەوەی عادل عەبدلمەهدی  سەرۆک وەزیرانی عێراق، کاریگەریی لەسەر پەیوەندییەکانی نێوان هەرێمی کوردستان و حکومەتی ناوەندی عێراق جێدەهێڵێت لە بواری بودجە و وزە و ئەو ڕێککەوتنامەیەی کە بڕیاربوو لەنێوان هەرێمی کوردستان و حکومەتی ناوەنی عێراقدا واژۆبکرێت..
  • وەزیرە بێ وەزارەتەکان دەسەڵاتەکانیان بەیاسا ڕێکنەخراوە 

    لە زۆرینەی کابینەکانی حکومەتی هەرێمی کورستاندا چەند وەزیریک هەبوون بەناوی وەزیری هەرێمەوە، بەڵام هیچ وەزارەتێکیان نییە و بەڕوونیش دیار نییە چ کارێک دەکەن، ئەرک و دەسەڵاتیشیان بەگوێرەی یاسا دیاری نەکراوە، پەرلەمانتارێکی پێشووی هەرێمی کوردستانیش دەڵێت ئیش دۆزینەوەیە بۆ خەڵک و هیچیتر.
  • لە باشوری کوردستان هەوڵ بۆ گۆڕینی ناوی تورکیی دەدرێت 

    هەندێک لە ناوچەکانی کوردستان ناوی تورکی لێنراوە، ئەویش دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی داگیرکردنی کوردستان لەلایەن عوسمانیی و مەغۆلەکانەوە، هەروەها بەهۆی کاریگەریی کەلتوری تورکی بەسەر ناوچەکانی کوردستانەوە زۆرێک لە ناوی کەسەکان و شوێنە بازرگانییەکان کراونەتە تورکی، ئێستاش داوای گۆڕینی ئەو ناوانە دەکرێت لەلایەن هاوڵاتیانەوە.
  • خوێندنگا تورکییەکان لە باشوری کوردستان چۆن کاردەکەن؟ 

    لە هەرێمی کوردستان زیاتر لە ٢٠ خویندنگای تورکی هەیە، کە خوێندکاران فێری زمانی تورکی و کلتوری تورکی دەکەن و ساڵانە پارەیەکی زۆر لە خوێندکاران وەردەگرن، لە پێشتردا ئەو خوێندگایانە لەلایەن بزاڤی خزمەتەوە بەڕێوەدەبران، بەڵام ئێستا لەلایەن کەسانی نزیک لە (ئاکەپە) وە سەرپەرشتی دەکرێن.
  • ڕێکارەکانی گۆڕینی دەستور و ئەو ماددانەی خواستی گۆڕینی لەسەرە 

    لە دەستوری عێراقدا ڕێکارەکانی گۆڕین و هەموارکردنەوەی دەستور دیاریکراوە، لە ئێستاشدا، کە هەوڵی هەموارکردنەوەی دەستور دەدرێت، هەریەک لە کورد و سونە و شیعە ئامانجی خۆیان هەیە کە لەهەموارکردنەوەکەدا جێگیری بکەن، لەم ڕاپۆرتەدا باس لە وردەکاریی گۆڕینی دەستور و ئەو ماددانە دەکەین کە خواستی گۆڕینی لەسەرە.
  • بارەگاکانی سوپای تورک لە هەرێمی کوردستان جێگەی مەترسیین 

    لە هەرێمی کوردستان ٢٠ بارەگای سەربازیی و سیخوڕیی دەوڵەتی تورک هەیە، کە تێیاندا زیاتر لە ٥ هەزار سەربازیی یەکەی تایبەت هەیە، لەگەڵ چەکی قورس و فڕۆکەی جەنگیی و سیخوڕی، هاوڵاتیان و پەرلەمانتاران چەندین جار داوای دەرکردنی سوپای تورکیان کردووە لە هەرێمی کوردستان بەڵام هێشتا سوپای تورک ماوەتەوە و بەردەوام سەرباز و چەکی زیاتر دەهێنێت بۆ باشور.
  • ئەو تاوانانەی تورکیا لە ڕۆژئاوای کوردستان ئەنجامیدا 

    لە ڕۆژئاوای کوردستان دەوڵەتی تورک جینۆساید و چەکی کۆکوژی بەکار هێناوە و لەڕێگای ئەو ڕێککەوتننانەی لەگەڵ ئەمریکا و ڕوسیا ئەنجامی دەدات دەیەوێت دیمۆگرافیای ڕۆژئاوای کوردستان بە تەواوی بگۆڕێت و گروپی چەتەو خانەوادەکانیان توندڕەو لەسەر خاکی کورد نیشتەجی بکات.
  • دژی کورد هەڵوێستی ٩ و ١٦ی ئۆکتۆبەر بەردەوامە 

    لە ١٦ی ئۆکتۆبەردا هێزەکانی سوپای عێراق و حەشدی شەعبی بە هاوکاری دەوڵەتانی تورکیا و ئێران و بە چاوپۆشیی دەوڵەتانی دیکەی جیهان هێرشیان کردە سەر ناوچە دابڕێندراوەکانی باشوری کوردستان و ٥٢٪ی خاکی باشوری کوردستانیان داگیرکرد، لە ٩ی ئۆکتۆبەریشەوە هەڵوێستێکی هاوشێوەی ١٦ی ئۆکتۆبەر ڕووبەڕووی ڕۆژئاوای کوردستان بووەتەوە و بەچاوپۆشی هەموو دەوڵەتانی دونیا دەوڵەتی تورک و چەتەکانی هێرش بۆ داگیرکردنی ڕۆژئاوای کوردستان دەکەن.
  • ئامانجی تورکیا زیندوکردنەوەی چەتەکانی داعشە 

    ئامانجی دەوڵەتی تورک لە هێرشەکانی بۆسەر ڕۆژئاوا و باشوری کوردستان زیندوکردنەوەی خەلافەتی چەتەکانی داعش و لەناوبردنی کیان و ئیرادەی گەلی کوردە، بۆ ئەوەش هەموو هێزیکی بەکار دەهێنێت، لەبەرامبەر ئەو پلانانەشدا گەلی کورد پێویستە بە یەکێتی نەتەوەیی وەڵامی پیلانە داگیرکەرییەکان بداتەوە.
  • ٦٣ ساڵە شێخ مەحمود کۆچی دوایی کردووە هێشتا خەونەکەی بەدی نەهاتووە 

    بەر لە ٦٣ ساڵ شێخ مەحمودی حەفید کۆچی دوایی کرد، هەرچەند لەماوەی خەباتی سیاسی خۆیدا هەوڵی زۆری دا کە یەکێتی و یەکڕیی کورد دروستبکات، بەڵام سەرکەوتوو نەبوو، لە قۆناغە جیاجیاکانی دوای کۆچی دوایی شێخ مەحمود چەندین جار هەوڵی یەکڕیزیی کورد دراوە بەڵام دەتوانین بڵێین هێشتا یەکڕیی کورد دروست نەبووە و خەونەکەی شێخ مەحمود بەدی نەهاتووە.
  • ٢١ ساڵە گەلەکۆمەی سەر گەلی کورد بەردەوامە 

    لەدوای تێپەڕبوونی ٢١ ساڵ بەسەر گەلەکۆمەی نێودەوڵەتی سەر عەبدوڵا ئۆجالان ڕێبەری پەکەکە، هێشتا پیلانگێڕیی و گەلەکۆمەکانی سەر گەلی کورد بە پێشەنگایەتی فاشیزمی ئاکەپە بەردەوامە و گەلی کوردیش بەردەوامە لە ڕووبەڕوونوونەوەی پیلانگێڕییەکان و تێکشکاندنی گەلەکۆمەکان.
  • یەکێتی نەتەوەیی بۆ پێکنایەت؟ بەشی دووەم 

    پەرپرسانی هەندێک لە پارت و لایەنەکانی باشوری کوردستان، ئاماژە بەوەدەکەن، کە هۆکاری پێکنەهاتنی یەکێتی نەتەوەیی هەندێکی پەیوەندی بە وڵاتانی داگیرکەری کوردستانەوە هەیە، بەشی زۆریشی پەیوەندی بە تێڕوانی و جیاوازیی بیرکردنەوەی لایەنەکانی کوردستانەوە هەیە بۆ پێکهێنانی ئەو یەکێتی نەتەوەییە، دەشڵێن، کە پێویستە کورد ئەو بەربەستانە تێپەڕنێت و یەکێتی نەتەوەیی دروستبکات.
  • یەکێتی نەتەوەیی بۆ پێکنایەت؟ بەشی یەکەم 

    ماوەی زیاتر لە ١٠٠ ساڵە هەوڵەکانی پێکهێنانی یەکێتی نەتەوەیی کورد بەردەوامە، بەڵام تا ئێستا ئەو هەوڵانە بەئاکام نەگەیشتوون، داگیرکەرانی کوردستان هەمیشە دژایەتی یەکێتی کوردیان کردووە و پلانیان گێراوە دژی گەلی کورد و لایەنە کورییەکان، هەروەها دەستکاری دیمۆگرافیای کوردستانیان کردووە بۆ ئەوەی یەکێتی کورد پێکنەیەت، ئەم پلانانەش کاریگەرییان لەسەر گەلی کورد داناوە.
  • ڕیفراندۆم چی بەسەر باشوری کوردستاندا هێنا؟ 

    ڕیفراندۆمی هەرێمی کوردستان، چەندین دەستکەوتی سیاسی و ئابووری لە دەستی هەرێمی کوردستان دەرهێنا، وایکرد کە هەرێمی کوردستان لە بەرامبەر حکومەتی ناوەندی عێراق لاوازبێت، هەروەها پارچەبوونی لەنێوماڵی کورد لە هەرێمی کوردستان دروستکرد.
  • ٢٥ساڵە کورد لە باکور داوای ئاشتیی دەکات بەشەڕ وەڵام دەدرێتەوە 

    ماوەی ٢٥ ساڵە، گەلی کورد و بزوتنەوەی ئازادیی خوازیی گەلی کورد لە باکوری کوردستان هەوڵی چارەسەرکردنی کێشەکانی دەدات بە ڕێکاری ئاشتی، لەو چوارچێوەیەشدا پەکەکە سێ ئاگربەستی تاک لایەنەی ڕاگەیاندووە و جاریکیش کەوتووەتە ناو پرۆسەی ئاشتییە و چەندین جاریش بانگەوازیی بۆ ئاشتی کردووە، بەڵام دەوڵەتی تورک بە شەڕ و ئەنجامدانی ئۆپراسیۆن وەڵامی هەوڵەکانی ئاشتی داوەتەوە.
  • ٣١ی ئاب لاپەڕەیەکی بە ئازار لە مێژووی باشوردا 

    ئەمڕۆ ساڵیادی ڕووداوی ٣١ی ئابی ١٩٩٦ە کە بەهۆی شەڕی نێوان یەکێتی و پارتییەوە جارێکی دیکە دەبابەکانی ڕژێمی بەعس کۆڵانەکانی هەولێریان داگیرکردەوە، لە دوای دەیان ساڵ تێکۆشان، لە ڕاپەڕینی ساڵی ١٩٩١ بەشێکی گەورە لە خاکی باشوری کوردستان ئازادبوو، بەڵام لە ٣١ی ئاب-دا جاریکی دیکە مێژوویەکی بە ئازار تۆمارکرا و شانازییەکانی ڕاپەڕین کەوتە مەترسییەوە
  • یەکەم پشتیوانیی خەڵکی باکور لە هەولێرەوە بوو 

    لە باشوری کوردستان دوای ڕاپەڕینەکە، یەکەم خۆپیشاندان دژ بە دەوڵەتی تورک و بۆ پشتیوانیی گەلی باکور، لە شاری هەولێر ئەنجام درا و لە ئەنجامی دەستڕێژی گولـلەی هێزە ئەمنییەکان، دوو کەس شەهیدبوون، ئەمڕۆش ٢٧ ساڵ بەسەر ئەو خۆپیشاندانەدا تێدەپەڕێت، هێرشەکانی دەوڵەتی تورک زیاتر بووە، بەڵام هەولێر بێدەنگە.
  • فتوای جیهاد دژبە کورد، ٤٠ ساڵ لەمەوبەر درا 

    ڕۆژی ١٩/٠٨/١٩٧٩ هێشتا ساڵێک بەسەر شۆڕشی گەلانی ئێران-دا تێنەپەڕێبوو، کە دامەزرێنەر و ڕێبەری کۆماری ئیسلامی ئێران ڕۆحوڵا خومەینی فتوای جیهادی دژبە کورد دەرکرد، لەم ڕاپۆرتەدا هۆکارەکانی دەرکردنی فتواکە و گەلێک وردەکاری دیکە دەخرێنەڕوو.
  • تائێستا برینی تل عزێر و سیبا شێخ خدر ساڕێژ نەکراوە 

    ١٢ساڵ بەسەر کۆمەڵکوژیی سیبا شێخ خدر و تل عزێر دا تێپەڕدەبێت کە تیایدا نزیکەی هەزار کەس کۆمەڵکوژ کران، بەڵام هێشتا برینی ئەوان ساڕێژ نەکراوە، لێکۆڵێنەوە نەکراوە و بەرپرسان و تاوانبارانی ئەو کۆمەڵکوژییە سزا نەدراون.
  • دیار غەریب تەمەنێک تێکۆشانی بۆ یەکێتی نەتەوەیی کرد 

    دیار غەریب، ئەندامی کۆنسەی گشتی بەڕێوبەری کەجەکە، تەمەنێک تێکۆشانی بۆ یەکێتی نەتەوەیی کردووە و لەگەڵ هەر چین و توێژێکدا کۆبووبێتەوە و لەگەڵ هەر پارت و لایەنێکی کوردستانی پەیوەندی دروستکردبێت باسی یەکێتی نەتەوەیی و گرنگی یەکریزیی کوردی کردووە، بەهۆی کاریگەریی هەوڵ و تێکۆشانەکانییەوە بۆ ئازادیی و بۆ یەکێتی نەتەوەیی کوردەوە بووەتە ئامانجی داگیرکەرانی کوردستان.
  • بۆچی یەکێتی نەتەوەیی پێک نایەت؟- بەشی سێیەم 

    دەوڵەتانی تورکیا، ئێران، عێراق و سوریا، لە چەندین قۆناغی جیاوازدا و بە چەندین شێوە دژایەتی ئەو هەوڵانەیان کردووە، کە بۆ پێکهێنانی یەکێتی نەتەوەیی دراون، فشارە سەربازی و سیاسی و ئابوورییەکانیان بەکارهێناوە بۆ ئەوەی یەکێتی نەتەوەیی کورد پێکنەیەت، کاتێکیش هەنگاوەکانی تێکۆشانی ئازادیی کورد گەیەیشتووەتە ئاستێکی بەرز، دەوڵەتانی داگیرکەر پەیماننامەیان دژی کورد پێکهێناوە.
  • بۆچی یەکێتی نەتەوەیی پێکنایەت؟  بەشی دووەم 

    هۆکارەکانی پێکنەهێنانی یەکێتی نەتەوەیی زۆرن، بەشێکیان هۆکاری ناوخۆین و بەشێکیان هۆکاری دەرەکین، کە پەیوەندی بە پلانگێڕیی داگیرکەرانی کوردستان و دەوڵەتانی زلهێزەوە هەیە، ئەوەی پەیوەندی بە ناوخۆوە هەیە پەیوەستە بە بەرژەوەندی حزبەکان و خواستی پاوانخوازی و سڕینەوەی یەکترەوە کە لەم ڕاپۆرتەدا وردەکارییەکانیان دەخەینەڕوو.