ئۆجالان زیندانی ئیمرالی گۆڕی بۆ ناوەندی تێکۆشان

٢٠ ساڵ تێپەڕ دەبێت بەسەر گەلەكۆمەی نێودەوڵەتیی سەر عەبدوڵا ئۆجالان، ڕێبەری پەكەكە، بەڵام  پێچەوانەی بیری داگیر كەران و ئەو وڵاتانەی دەستیان لەو گەلەكۆمەیەدا هەبوو، تەڤگەری ئازادیی و دۆزی كورد لە بری پاشەكشە، بەرەو پێشچوونی بەرچاووی بەخۆوە بینی و پێچەوانەی خەونی داگیركەران، یۆجالان زیندانی گۆڕی بۆ ناوەندی تێکۆشان و  لە شۆڕشگێڕێكەوە بووبە بیرمەندێكی گەورەتر.


ئەمڕۆ ٢٠ هەمین ساڵیادی گەلەکۆمەی نێودەوڵەتیی (ڕفاندن و دەستگیرکردن)ی سەر عەبدوڵا ئۆجالان، ڕێبەری پارتی کرێکارانی کوردستان-پەکەکە یە، لەم ڕاپۆرتەدا زانیاریی لەبارەی ئۆجالان و گەلەکۆمەکەوە دەخەینەڕوو.

ئەو منداڵێك بوو لە گوندی ئامارای سەربە شاری ڕوحای باكوری كوردستان، لەدایك بوو، بەڵام بیری نەتەوەیی  و خزمەتكردن بە مرۆڤایەتی كردییە شۆڕشگێڕێك و  لە ساڵی ١٩٧٨ لەگەڵ چەند هاوڕێیەكی دیكەی پارتی كرێكارانی كوردستان - پەكەكەیان دامەزراند.

ئێستا وێڕای دەستگیركردنی، بەهۆی تێکۆشانە بەردەوامەکانی لە زیندان، بڵێسەی فكر و شۆڕشگێڕیی بەشێوەیەك فراوان بووە جگە لە هەر چوار پارچەی كوردستان، بەتەواویی جیهاندا بڵاوبوەتەوە.

عەبدوڵا ئۆجالان، ڕێبەری پەكەكە، ٢٠ ساڵ لەمەوبەر لە گەلەکۆمە و پیلانگێڕییەكی نێودەوڵەتییدا ڕفێندرا و لەو كاتەوە تا ئێستا لە زیندانی دوورگەی ئیمرالی توركیا بەند و گۆشەگیر كراوە.

پیلانگێڕیی ڕفاندنی ئۆجالان لەوێوە دەستپێدەكات، كاتێك لە ساڵی‌ ١٩٩٨، پەیوەندییەكانی نێوان توركیا و سوریا تێكدەچێت، ئەنقەرە هەڕەشە لە دیمەشق دەكات بەوەی كە پشتگیریی پەكەكە نەكات و هەڕەشەی بەكارهێنانی هێزی سەربازیی دەكات دژ بەو وڵاتە.

ئۆجالان، بۆ ئەوەی بەر لە شەڕێكی قورس بگرێت كە توركیا دەیویست لەگەڵ سوریادا لەناوچەكە هەڵی بگیرسێنێت، بڕیاری بەجێهێشتنی سوریا دەدات، بۆیە ڕوودەكاتە یۆنان، بەڵام بەهۆی فراوانی گەلەگۆمەكە و فشارەكانی یۆنان داوای مانەوەی ئۆجالان لەو وڵاتە ڕەتدەكرێتەوە، دواتریش بۆ هەمان مەبەست دەچێتە ڕوسیا، لەوێش ڕێگەی مانەوەی پێنادرێت، دوای ئەوەش دەچێتە ڕۆمای پایتەختی ئیتاڵیا، بەڵام لەوێش دوای مانەوەی بۆ ماوەیەك ئیتاڵیاش مافی مانەوەی پێنادات، هەربۆیە جارێكی تر ڕوو لە ڕووسیا دەكاتەوە، بەڵام ئەمجارەش ڕێگەی مانەوەی پێنادرێت و جارێكی دیكە ئەو وڵاتە جێدەهێڵێت و ڕوولە هۆڵەندا دەكات، لە هۆڵەنداش ڕێگەی مانەوەی پێنادرێت و ڕاستەوخۆ دەنێردرێتەوە بۆ یۆنان، جارێكی دیكەش لەوێوە بەهۆی دروستكردنی ئاستەنگ بۆی، ئۆجالان ڕوو لە وڵاتی كینیا دەكات.

ئۆجالان، لەكینیا لە ماڵی باڵیۆزی یۆنان دەمێنێتەوە، بەڵام دواتر بە پیلانگیڕییەكی نێودەوڵەتیی و بە گەلەكۆمەی وڵاتانی ئەمریكا و یۆنان و توركیا و ئیسرائیل و چەندین دەزگای تری سیخوڕیی  وڵاتانی دیكەی ناتۆ، بە فێڵ ڕەوانەی فڕۆكەخانەی پایتەختی كینیا دەكرێت و لەوێ لە ئۆپەراسیۆنێكی هاوبەشی دەزگا سیخوڕییەكانی ئەو وڵاتانەدا لە ١٥ی شوباتی ساڵی ١٩٩٩دا ئۆجالان ڕفێندرا و بە فڕۆكەیەك گواسترایەوە بۆ توركیا و ڕادەستی ئەو وڵاتەكرا.

خەیاڵی پیلانگێڕان ئەگەرچی ئەوەبوو كە چیرۆكەكە بەڕفاندن و دەستگیرکردنی ئۆجالان، كۆتایی پێبێت و ئیتر شتێك نەمێنێت بەناوی پەكەكە و دۆزی كوردەوە، بەڵام هەرزوو ئۆجالان، دركی بەگەورەیی ئەو مەترسییە كرد كە لەكەسایەتی ئەودا لە سەر كورد بەڕێوەدەچێت، بۆیە هەر لەیەكەم ڕۆژی بەناو دادگایی كردنییەوە بڕیاریدا، سەر سەختانە ڕووبەڕووی ئەو ئاڵەنگارییانە ببێتەوە كە ڕووبەڕووی دەبوونەوە و بڕیاریدا بە تێزەكانی خەباتی گەلی كورد لە هەر چوار پارچەی كوردستان پێشبخات.

ئۆجالان، بۆ وەڵامدانەوەی قۆناغەكە لە ڕێگەی نووسینی زیاتر لە ١٠ کتێب لە زینداندا و نووسینی چەندین نامە كە لە ڕێگەی پارێزەرەكانییەوە، بەرگریی لە گەلەكەی كرد، لەماوەیەكی كەمدا توانی دووژمنانی كورد توشی شۆك بكات، كاتێك توانی خەباتی ڕزگاریخوازی كورد بەرەو پێشتر ببات و توركیای دڵنیا كردەوە، كە بە ڕفاندن و دەستگیرکردنی ئەو و شەڕكردن لە گەڵ گەریلادا ناتوانێت هیچی دەست بكەوێت.

ئۆجالان، لە نەورۆزی ساڵی  ٢٠١٣دا، بەپەیامێك لە زیندانەوە ئاگربەستی ڕاگەیاند و بەرپرسانی توركیای ناچار كرد دەست بەدانوستان بكەن لەگەڵیدا و دەست بە پرۆسەی چارەسەری كرا، لەو چوارچێوەیەشدا ئەنقەرە ڕاستەوخۆ گفتوگۆی لەگەڵ ئۆجالاندا كرد و دوای چەند مانگێك لە گفتوگۆ، وەك نیازپاكیی پەكەكە دەستیكرد بەجێبەجێكردنی هەنگاوی كرداریی پرۆسەی ئاشتی، هەر بۆیە گروپێک گەریلا و گروپێکی دیکەی ئاشتیی لە ئەوروپاوە لە چیاكانەوە ناردە خوارەوە و گەڕانەوە باكووری كوردستان و توركیا.

هەر لەو چوارچێوەیەدا حكومەتی تورك ناچار كرا، چەند یاسایەك لەسەر مافی كورد لە پەرلەمانی وڵاتەكەی پەسەند بكات، هەروەها بۆ یەكەمجار و لە كۆتایی ساڵی ٢٠١٣دا دوای ١٤ ساڵ لەزیندانیكردنی، چەند وێنەیەكی عەبدوڵا ئۆجەلان لە زیندانی ئیمراڵییەوە بڵاوكرایەوە، كاتێك چاوی بە شاندێكی پارتی ئاشتی و دیموكراتیی - بەدەپە، كەوتبوو كە پێكهاتبوون لە سەلاحەدین دەمیرتاش هاوسەرۆكی بەدەپە و پەروین بوڵدان و دواتریش چەند وێنەیەكی دیكەی بڵاوكرایەوە.

سەركەوتنی‌ هەدەپەلە هەڵبژاردنی‌ ٧ی‌ حوزەیرانی‌ ٢٠١٥ و تێپەڕاندنی‌ بەربەستی‌ لە ‌١٠٪ی‌ هەڵبژاردنەكان و بۆچوونی‌ ئەو پارتە بۆ ڕەتكردنەوەی‌ سیستمی‌ سەرۆكایەتیی‌، كە خەونی‌ ئاكەپە ‌و خودی‌ ڕەجەب تەیب ئەردۆغان، سەرۆكی ئەوحزبە بوو، لەگەڵ سەركەوتنە خێراكانی گەلی كورد لە هەرچوارپارچەی كوردستان و بە تایبەت سەركەوتنی یەپەگە و كورد لە ڕۆژئاوای كوردستان، دەوڵەتی توركی هێندەی تر توشی هیستریا كرد، بۆیە لە بری جێبەجێكردنی هەنگاوەكانی  قۆناغی چارەسەری ئاشتییانە‌، دەستی بە دەستگیرکردنی ئەندام و لایەنگران و پەرلەمانتاران و هاوسەرۆك شارەوانییەكانی كورد و هێرشكردنەوە بۆ سەر گەریلاكانی پەكەكە كرد و دووبارە شەڕی لەگەڵ كورد دەستپێكردەوە.

كاتێك ئاكەپە و ئەردۆغان، تێگەیشتن پرۆسەی چارەسەرییش لە بەرژەوەندییان نییە دەستی بە دژوارتركردنی گۆشەگیریی سەر ئۆجالان و شەڕێكی نوێ لە دژی گەل كرد، هەربۆیە لە ١١ئەیلولی ٢٠١٦ وە دوای سەردانەكەی محەمەد ئۆجالان-ی برای عەبدوڵا ئۆجالان بۆ ئیمراڵی، ڕێگای نەدا هیچ كەسێكی دیكە چاوی بە ئۆجالان بكەوێت، ئەوەش لە كاتێكدابوو كە دەوڵەتی تورك لە ٢٧ی تەموزی٢٠١١ ەوە ڕێگەی بە پارێزەرەكانی ئۆجالان نەدابوو سەردانی ئیمرالی بكەن، بەڵام لەو كاتەوە تا ئێستا پارێزەرەكانی ئۆجالان، ٧٨٩جار داواكاری دیداریان پێشكەشی دادگا كردووە بۆ ئەوەی سەردانی ئۆجالان بكەن، بەڵام بە بیانووی جیاواز داواكارییەكە بە بڕیاری سیاسی دەوڵەتی تورك ڕەتكراوەتەوە، لە ٥ی نیسانی٢٠١٥ ەشەوە رێگا نەدراوە شاندی ئیمراڵی سەردانی ئۆجالان بكەن.

لە ئێستادا بۆ شكاندنی گۆشەگیریی سەر عەبدوڵا ئۆجالان، لەهەر چوارپارچەی كوردستان و چەند وڵاتێكی تری جیهان مانگرتنی خولیی و بێسنوور دەستیپێكردووە ، یەكێك لە دیارترین مانگرتووەكانیش لەیلا گوڤەنە كە ١٠٠ ڕۆژە مانی لە خواردن گرتووە، لە ژێر فشاری مانگرتوانیشدا دەوڵەتی تورك ناچار كرا، ڕێگا بەمحەمەد ئۆجالان بدات دیدار لەگەڵ ئۆجالانی برای ساز بكات، بەڵام مانگرتوان هەر زوو لەو فێڵەی دیكەی تورك تێگەیشتن كە ئەو ڕێگادانە تەنها بۆ دەستبەردانە لەمانگرتن نەك بۆ چارەسەری و نەهێشتنی گۆشەگیری، بۆیە تا ئێستا دەستیان لەمانگرتن هەڵنەگرتووە.

دوای ٢٠ ساڵ لە ڕفاندنی عەبدوڵا ئۆجالان، ئێستا ئەو ڕاستییە ڕوونتر بوەتەوە بۆ هێزە پیلانگێڕەكانی بەشدار لە گەلەكۆمەكەدا، كە بە ڕفاندن و دەستگیركردن نەك نەیانتوانی  ئۆجالان، لە تەڤگەری ئازادیی كورد داببڕن و تەڤگەر لەناو بەرن، بەڵكو هەر ساڵێك زیاتر بەسەر گەلەكۆمەكەدا تێپەڕبێت، ئۆجالان تەڤگەری ئازادیی بەهێزتر و مەزنتر كردووە و گەلەكۆمەكەی پوچەڵ كردووەتەوە.

ش.ف