گەلەکۆمە شوومەکەی ١٥ی شوبات و تێکۆشان لە بەرامبەریدا..٢

پیلانگێڕی دژ بە فکری عەبدوڵا ئۆجالان، بەرخۆدانی کورد و تێکۆشانی بۆ ئازادیی بەشێوەیەکی بەربڵاوتر لە ناوچەکە و جیهاندا بڵاوکردەوە، ئەم بەرخۆدانە بۆ گەلانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەتایبەت بووە سەرچاوەی پێکەوە ژیان.


گرتن و ڕفاندنی ئۆجالان، کڵپەی شۆڕشی لە دڵی کوردان دژ بە ئیمپریالیست نەکوژاندەوە، بە وتنەوەی درووشمی "ناتوانن ڕۆژمان تاریک بکەن" لە تەواوی وڵاتانی جیهانەوە تا دەهات ئاگری ناڕەزایی و هاوار بۆ ئازادی لەلای کوردان زیاتر دەبوو، دەیان کەس وەک نیشاندانی ناڕەزایەیی بەرامبەر ئەو پیلانگێڕییە ئاگریان لە جەستەی خۆیان بەردا کە ژمارەیان گەیشتە زیاتر لە ٩٠ کەس.

هەڵوێستی ئۆجالان بەرامبەر پیلانگێڕییەکە

ئۆجالان لە بەرگرینامەکانی زینداندا، چەندینجار هەڵسەنگاندنی بۆ پیلانگێڕی ١٥ی شوبات کردووەو سه‌رجه‌می ئه‌‌و ڕووداوانه‌ی له‌ نا‌وه‌ڕۆکدا گەڕاندووەتەوە بۆ ڕه‌نگدانه‌‌وه‌ی ئه‌‌و شه‌ڕە هه‌ژمو‌ونگه‌راییانەی  له‌سه‌ر گه‌لانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و به‌تایبه‌تیش له‌ دژی گه‌لانی میزۆپۆتامیا ‌و ئه‌نادۆڵ به‌ڕێوه‌ ده‌بران.

بۆچی ئۆجالان چیاکانی هەڵنەبژارد؟

ئۆجالان لە بەرگرینامەی مرۆڤی ئازاد-دا، باس لە قۆناغی جێهێشتنی سوریا دەکات و دەڵێت: له‌ کاتی ده‌رکه‌‌وتنم لە سوریا، د‌و‌و ڕێگام له‌پێش بو‌و: یه‌که‌میان شاخ، د‌و‌وه‌میشیان ئه‌‌ور‌وپا بو‌و، هه‌ڵبژاردنی ڕێگای شاخ مانای دژواربو‌ونی شه‌ڕ بو‌و، هه‌ڵبژاردنی ڕێگای ئه‌‌ور‌وپاش مانای بژاری چانسی ڕێگه‌چاره‌ی سیاسی ـ دیبلۆماسی بو‌و.

یەکێک لە خەونەکانم، گەڕانەوە و بەردەوامیدان بوو بە خەبات لە چیاکان، بەڵام گومانم هەبوو کە شەڕ دژوارتر ببێت و کۆمەڵکوژیی زیاتر پێکبێت، بۆیە دۆخی خەڵکی کوردستان و گەریلام لەبەرچاو گرت و ڕێگای دووەمم هەڵبژارد، باوەڕم بە توانای هزریی خۆم هەبوو، بەردەوام هەڵگری هەست و ئیلهامێکی وەها بووم کە دەبێت بەم جۆرە ڕۆڵی مێژوویی خۆم بگێڕم، ئەوە وایکرد کە نەچم بۆ شاخەکان و هەنگاو بەرەو ئەوروپا هەڵبێنم، لەجیاتی ئەو نەریتەی هەردوو کۆمەڵگەی کورد و ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست کە بۆ چارەسەرکردنی کێشەکان پێویستیی ڕژاندنی خوێنێکی زۆر دەبینن، هیچ کاتێک دەستم لەو باوەڕییە بەرنەداوە کە پێویستمان بە وەرچەرخانی هرزیی ڕیشەیی هەیە.

قۆناغی ئیمرالی

قۆناغی ئیمرالی ئۆجالان خۆی بە پلاتفۆرمێکی نموونەیی ناوزەندی دەکات و وەک "تێکدانی ئه‌‌و گه‌مه‌یه" هەڵیدەسەنگێنێت، هه‌ربۆیه‌ش بنه‌ما تیۆریه‌که‌ی خۆی به‌هێزتر کرد و په‌رەی به‌ سه‌رجه‌م به‌ڵگه‌ ‌و کۆڵه‌که‌ فه‌لسه‌فی و کردارییه‌کانی هه‌لومه‌رجه‌کانی ئاشتی ‌و ڕێگه‌چاره‌ی سیاسییانه‌ دا.

ئۆجالان لە زیندانەوە ١٣ کتێب و نامیلکەی نووسیوە، دیارترین کتێبەکانی زیندانیشی مانیفستۆی شارستانی دیموکراتییە، کە خۆی لە پێنج بەرگ دەبینێتەوە و بە بناغەی فکریی ئۆجالان دادەنرێت.

ڕێبەری پەکەکە لە ئیمرالییەوە سێ جار ئاگربەستی ڕاگەیاند، ئەوانیش لە ساڵانی ١٩٩٩_ ٢٠٠٦ _ ٢٠٠٩، کۆتا جاریش لە ساڵی ٢٠١٠ بوو کە بڕیاریدا پەکەکە هیچ چالاکییەک دژ بە تورکیا ئەنجام نەدات، تەنها لەکاتی هێرشدا خۆی بپارێزێت.

وەک نییەت پاکییەکیش بۆ چەسپاندنی ئاشتیی، پەکەکە لە ١ی ١٠ی ١٩٩٩ گروپێک گەریلای بەناوی گروپی ئاشتییەوە لە چیاکانەوە ناردە تورکیا، ٢٧ی ١٠ی هەمان ساڵیش گروپێکی دیکەی لە ئەوروپاوە ناردەوە بۆ تورکیا، گروپی سێیەمیش ساڵی ٢٠٠٩ لە مەخمور و چیاوە نێردران بۆ تورکیا، بەڵام سەرجەم ئەندامانی گروپەکانی ئاشتی لەلایەن دەوڵەتی تورکەوە دەستگیرکران و سزادران.

"لوتفی ئاتاش"

یەکێک لە ئەندامانی گروپی سێیەمیش بەناوی لوتفی تاش، دوای پێنج ساڵ زیندانیکردن، ساڵی ٢٠١٤ لە زیندانی ئامەد گیانیلەدەستدا، پێشتریش لە ساڵی ٢٠٠٣دا ئەندامێکی دیکەی گروپی ئاشتیی بەناوی عیسمەت بایجان لە زیندانی مووش گیانیلەدەستدا.

"عیسمەت بایجان"

ئۆجالان بۆ چارەسەرکردنی کێشەی کورد و دیموکراتیزەکردنی تورکیا، چەندین جار نەخشەڕێگا و پرۆژەی چارەسەریی پێشکەشکرد.

لە نەورۆزی ئامەدی ساڵی ٢٠١٣دا، نەخشەڕێگای عەبدوڵا ئۆجالان بۆ چارەسەرکردنی ئاشتییانەی کێشەی کورد خوێندرایەوە، نەخشەڕێگاکە بەشێوەیەکی ئەرێنیی لە کوردستان و تورکیا پێشوازیی لێکرا و دەنگی دایەوە.

بەرپرسانی تورکیا ڕاستەوخۆ مامەڵەیان لەگەڵ عەبدوڵا ئۆجالاندا کرد لە ئیمرالی، ساڵی ٢٠١٥ لە کۆشکی دۆڵمە باخچەی ئەستەنبوڵ شاندی ئیمرالی و بەرپرسانی تورکیا پەیماننامەیەکی ١٠ خاڵییان بۆ چارەسەرکردنی کێشەی کورد واژۆ کرد.

لەژێر کاریگەریی ئەو بانگەوازییەشدا بەرەیەکی دیموکراسیی لە تورکیا دامەزرێندرا، لە هەڵبژاردنەکانی ٧ی حوزەیرانی ٢٠١٥دا ١٣%ی دەنگەکانی پەرلەمانی تورکیای بردەوە، هیواکانیش بۆ ئازادیی و دیموکراسیی لە کوردستان و تورکیا گەورەتربوو.

یەکێک لە کاریگەرییە گەورەکانی ئۆجالان، هەوڵەکانی بوو بۆ پێکهێنانی یەکێتیی نەتەوەیی گەلی کورد، لەسەر داوای ئۆجالان هەموو ڕێکخراو و پارتەکانی کوردستان لە ساڵی ٢٠١٣دا لە شاری هەولێری باشوری کوردستان کۆبوونەوە و گفتوگۆیان لەسەر پرسی یەکێتی گەلی کورد کرد.

لە ئەنجامی ئەو هەوڵانەشدا، لایەنە کوردییەکانی هەرچوار پارچەی کوردستان هەنگاوێکی دیکە لە یەکێتیی نەتەوەیی نزیکبوونەوە.

ئەو هزرەی کە ئۆجالان لە ئیمرالی بناغەی دانا، بە پێشەنگایەتی کورد بووە هیوایەکی بەهێز بۆ گەلانی دیکەی ناوچەکە، شۆڕشی ڕۆژئاوای کوردستان کە نەتەوەکانی کورد، عەرەب و تورکمانی لەخۆی کۆکردەوە، وەک ئەنجامێکی ئەو پارادایمە تەماشا دەکرێت.

لەگەڵ ئەم پەرەسەندنانەدا ئاستەنگەکان لەبەردەم ئۆجالان و بزووتنەوەی ئازادیخوازی کورد زیاتربوون، لە ساڵی ٢٠١١ـەوە دەوڵەتی تورک دەرگای ئیمرالی بەڕووی پارێزەر و کەسوکاری ئۆجالاندا گرت، ساڵی ٢٠١٤ لە کۆبوونەوەی لیژنەی ئاسایشی نەتەوەیی تورکیادا پیلانێک بەناوی "چۆک پێدادان" لەدژی گەلی کورد داڕێژرا.

ساڵی ٢٠١٥ ئەردۆغان ڕەتیکردەوە پەیمانی دۆڵمە باخچە قبوڵ بکات و پێوەی پابەند بێت، هەر لەوکاتەشەوە قۆناغی دیدار لەگەڵ ئۆجالان کۆتاییهات، لەوکاتەوە دەوڵەتی تورک هەم لە باشور هەم لە باکور دەستیکردەوە بە هێرشی سەربازیی دژی گەلی کورد.

شاڵاوی دەستگیرکردن و سەرکووتکردن و کووشتن و ئەشکەنجەدانیشی دژ بە کورد و ئەندامان و هاوسەرۆک شارەوانییەکان و پەرلەمانتارانی کورد دەستپێکرد.

لە باشوری کوردستان سەرباری هەبوونی ٢٠ بارەگای سەربازیی، دەوڵەتی تورک نزیکەی ٣٠ کیلۆمەتری دیکە هاتە قووڵایی خاکی باشوری کوردستانەوە.

لەو چوارچێوەیەشدا، لەسەرهەڵدانەکانی خۆبەڕێوەبەریی باکوری کوردستاندا، لە جزیر، سلۆپی، نسێبین، سووری ئامەد و گەڤەر، سەدان گەنج و هاوڵاتی مەدەنییان کوشت و سوتێنران.

دەوڵەتی تورک لە بەرامبەر شۆڕشی ڕۆژئاوای کوردستانیش هەوڵیدا لە ڕێگای چەتەکانی داعشەوە کۆبانێ داگیر بکات، بەڵام ڕووبەڕووی هەڵوێستی یەکگرتوویی کورد بووەوە و شکستی هێنا، دواتر پلانگێڕییەکانی گەورەتر کردو لەڕێگای پەیوەندییەکانی لەگەڵ وڵاتانی زلهێز، سەرەتا عەفرینی داگیرکرد، پاشان کوردانی شارەکەی کۆمەڵکوژ کرد و دیمۆگرافیای دەگۆڕی.

لە ٩ی ١٠ی ٢٠١٩یش کە هاوکات بوو لەگەڵ ٢١یەمین ساڵیادی دەسپێکردنی پیلانگێڕیی سەر ئۆجالان، دەوڵەتی تورک هێرشیکردە سەر ڕۆژئاوای کوردستان و هەردوو شارۆچکەی سەرێکانی و گرێ سپی داگیر کرد.

لە ٢١مین ساڵیادی گەلەکۆمەی ١٥ی شوباتدا، گەلەکۆمە نەگەیشتووەتە ئامانج، بەڵام بەشێوەی جیاجیا و فراوانتر درێژەی هەیە، لە بەرامبەریشدا تێکۆشانی گەلی کورد لە هەموو کاتێک زیاتر بەهێزە و لە جیهاندا ڕەنگیداوەتەوە، بەتایبەت دوای بەرخۆدانی کۆبانێ و شنگال، بەرخۆدانی سەرێکانی هەموو جیهانی لەدەوری هێز و بزووتنەوەی ئازادی کورد کۆکردەوە.

بۆ بینینی بەشی یەکەم ئێـرە کلـیک بکە

*سبەینێ لە بەشی سێیەم و کۆتاییدا سەرنجی شارەزیان و سیاسەتمەداران بڵاودەکەینەوە..

س.ح