ئاڵدار: داعش رێگای بازرگانی خه‌ڵکی ناگرێت، به‌ڵام سێمێلکا گیراوه‌


رۆژنیوز ـ سلێمانی

ئه‌ندامی کۆردیناسیۆنی ده‌سته‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری ته‌ڤگه‌ری کۆمه‌ڵگای دیموکراتیک له‌رۆژئاوا (ته‌ڤده‌م)، ئاڵدار خه‌لیل، ناڕه‌زایه‌تیه‌کان له‌به‌رامبه‌ر ‌راگه‌یاندنی سیسته‌می فدڕالیزمی دیموکراتیک رۆژئاوا ـ باکوری سوریا و پاشان راگه‌یاندنی ئه‌م سیسته‌مه‌ ده‌ستله‌کارکێشانه‌وه‌ی هاوسه‌رۆکی مه‌سه‌ده‌ هه‌یسه‌م مه‌ناعی هه‌ڵده‌سه‌نگێت و وتی: پێش راگه‌یاندنی فدڕاڵیزم ئێمه‌ چاوه‌ڕوانی ئه‌و ناڕه‌زایه‌تیانه‌مان ده‌کرد.

خه‌لیل، سه‌باره‌ت به‌ داخستنی ده‌رگای سێمێلکا هه‌ڵسه‌نگاندنی گرنگ ده‌کات و ده‌ڵێت:" سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی له‌نێوان ئێمه‌ و داعشدا دوژمنایه‌تیه‌کی ئه‌وه‌نده‌ قوڵ هه‌یه‌، به‌ڵام رێگاکه‌مان لێ داناخات".

ئه‌ندامی کۆردیناسیۆنی ده‌سته‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری ته‌ڤگه‌ری کۆمه‌ڵگای دیموکراتیک له‌رۆژئاوا "ته‌ڤده‌م"، ئاڵدار خه‌لیل، پرسه‌ گرنگه‌کان سه‌باره‌ت به‌رۆژه‌ڤی ئێستای ناوچه‌که‌ و کوردستانی وه‌ڵامی رۆژنیوزی دایه‌وه‌.

ئاڵدار خه‌لیل، له‌به‌شی دووهه‌مینی چاوپێکه‌وتنه‌که‌ماندا وه‌ڵامی پرسیاره‌کانی ئێمه‌ سه‌باره‌ت به‌ ئاستی ناڕه‌زایه‌تیه‌کان له‌به‌رامبه‌ر به‌راگه‌یاندنی فدڕاڵیزمی دیموکراتیک رۆژئاوا ـ باکوری سوریا و ده‌ستپێکردنی رێپێوانی یه‌کێتی نه‌ته‌وه‌یی گه‌نجانی رۆژئاوا ده‌داته‌وه‌.

به‌هۆی راگه‌یاندنی فیدراڵیزمی دیموکراتیک رۆژئاوا ـ باکوری سوریا ناڕه‌زایه‌تیه‌کی جددی رووی نه‌دا

رۆژنیوز: ماوه‌ی چه‌ند رۆژێکه‌ فیدڕاڵیزمی دیموکراتیک رۆژئاوا ـ باکوری سوریا راگه‌یه‌ندرا، ناڕه‌زایه‌تیه‌کان له‌به‌رامبه‌ر ‌راگه‌یاندنی ئه‌م سیسته‌مه‌ له‌چ ئاستێکدا بوو؟

ـ له‌قۆناغی شۆڕشدا پرۆژه‌ پێشده‌خرێت و خاوه‌نداری له‌و پرۆژانه‌ش پێکدێت، ئێمه‌ ئێستاکه‌ ده‌ڵێن پرۆژه‌ی سوریا، ئۆپۆزسیۆن و دیمستۆرا نیه‌، واتا پرۆژه‌یه‌کی ئه‌و سێ لایه‌نه‌ بوونی نیه‌، بزوتنه‌وه‌که‌مان خاوه‌ن تایبه‌تمه‌ندیه‌کی وه‌هایه‌، کاتێک ئێمه‌ ره‌خنه لە شتێک ده‌گرین، جێگره‌وه‌ی ئه‌وه‌ش دروستده‌که‌ین و نیشانی ده‌ده‌ین، ئێمه‌ ره‌خنه‌مان له‌و پرۆژانه‌ گرت، که‌ سه‌رکه‌وتنیان به‌ده‌ستنه‌هێناوه‌.

کاتێک یه‌کێک پرسیارت لێده‌کات، ئاخۆ پرۆژه‌ی ئێوه‌ له‌م بابه‌ته‌دا چییه‌؟ ئێمه‌ ده‌بێت بتوانین بڵێین پرۆژه‌که‌مان ئه‌وه‌یه‌، ئێمه‌ وتمان ده‌بێت سوریا به‌م شێوه‌یه‌ به‌ڕێوه‌ ببردرێت، هه‌روه‌ها ئێمه‌ ده‌ستنیشانمانکرد، سوریا به‌م شێوه‌یه‌ بەڕێوه‌ناچێت، پارچه‌ پارچه‌ ده‌بێت، له‌ناوخۆی گه‌لانی سوریا شه‌ڕێکی ناوخۆیی ده‌روستببێت، ئه‌گه‌ر ئه‌مڕۆ بێت، یان ساڵێکی تر، یان پاش ده‌ ساڵی تریش بێت، ئه‌مه‌ وه‌کو سیسته‌مێکی بنگه‌هی به‌ده‌ست بگیردرێت و حیسابی بۆ بکرێت، خۆی له‌خۆیدا کاتێک ئێمه‌ ئه‌م پرۆژه‌یەمان پێشخست، ئێمه‌ ده‌مانزانی که‌ هاوپه‌یمانی نێوده‌وڵه‌تی، دیمیستۆرا له‌سوریا، رژێمی سوریا و هێزه‌کانی تر خاوه‌ن چه‌مکێکی دیموکراتیک نین و ئه‌مه‌ش به‌ئاسانی قه‌بوڵ ناکە‌ن، ئێمه‌ چاوه‌ڕوانی ئه‌وه‌مان نه‌ده‌کرد، کاتێک ئێمه‌ ئه‌م سیسته‌مه‌ رابگه‌ینین، هه‌موو که‌س خۆشحاڵ ‌بێت و چه‌پڵه‌مان بۆ لێبدات و پێشوازی لێبکات، بێگومان ناڕازیبوونی جیاواز جیاوازیش ده‌ردەکه‌ون، به‌ڵام ئه‌و ناڕه‌زایه‌تیانه‌ش، ناڕه‌زایه‌تیه‌کی وه‌ها نه‌بوون، ئێستا دیداره‌کانمان به‌رده‌وامن، دیالۆگ ده‌که‌ین، له‌نێوان ئێمه‌دا که‌س نایه‌ت و ناچێت، زۆرێک له‌و هێزانه‌ ئه‌م پرۆژه‌ به‌ئه‌رێنی ده‌بینن، هه‌ندێکیان به‌ئێمه‌ ده‌ڵێن، هه‌ندێکیش ده‌ڵێن ئێوه‌ چاوه‌ڕوانی قبوڵکردنی ئۆپۆزسیۆن و رژێمیش ببونایه‌، که‌ی و چۆن ئه‌مه‌ش پێکبهاتبا پرسێکی تره‌، به‌ڵام ئه‌وه‌ی گرنگه‌ پرۆژه‌که‌ له‌کاتێکی گونجاو و شوێنێکی باش دابوو، باوه‌ڕده‌که‌م له‌داهاتوودا و به‌پێناسه‌کردنی پرۆژه‌که‌ش، هه‌نگاوی باشتر و ئه‌رێنی تر هه‌ڵبگیردرێت.

ده‌ستله‌کارکێشانه‌وه‌ی هه‌یسه‌م مه‌ناع له‌مه‌سه‌ده‌، به‌رێزه‌وه‌ پێشوازی لێکرا

رۆژنیوز: ئێوه‌ ئاشکراتان کرد که‌ ناڕِازی بوونێک له‌به‌رامبه‌ر به‌بابه‌تی کاتی راگه‌یاندنی سیسته‌م هه‌بوو، هاوکات هاوسه‌رۆکی مه‌سه‌ده‌ هه‌یسه‌م مه‌ناع به‌بیانویه‌کی وه‌ها ده‌ستی له‌کارکێشایه‌وه، ئێوه‌ ده‌ست له‌کارکێشانه‌وه‌ی هه‌یسه‌م مه‌ناعتان چۆن هه‌ڵسه‌نگاند؟

-به‌رێز هه‌یسه‌م مه‌ناع، که‌سێکی وڵاتپارێزه‌، ئێمه‌ش رێزی لێده‌گرین، له‌ناو ئۆپۆزسیۆنی سوریادا ره‌نجێکی زۆری داوه‌ و له‌به‌رامبه‌ر ‌رژێم له‌کاتی رابردوودا و ئه‌مڕۆکه‌ش هه‌ڵوێستێکی خۆی هه‌بووه، هه‌ڵوێستی له‌به‌رامبه‌ر گه‌لی کورد هه‌ڵوێستێکی دوژمنکارانه نیه‌‌، رووبه‌رووی زۆر گوشاریش بوویه‌وه‌، به‌ڵام چه‌مکی ئه‌و له‌به‌رامبه‌ر ئه‌وه‌ی که‌ وه‌کو شۆڕشگێڕێک بیربکاته‌وه‌ ئاسته‌نگه، ئێمه‌ له‌قۆناغی شۆڕشدا ده‌ژین، ئه‌ویش وه‌کو رۆشنبیرانی لیبڕاڵ بیرده‌کاته‌وه‌، له‌و که‌سانه‌یه‌ که‌ ده‌ڵێن راسته‌، به‌ڵام له‌ئێستادا راوه‌ستاون له‌راستی و‌ڵاتێکدا که‌ شۆڕشی تێدا به‌ڕێوه‌ ده‌چێت، ئه‌گه‌ر به‌ته‌نیا رۆژێکیش له‌دواوه‌ بمێنیته‌وه‌، تۆ زۆر شت له‌ده‌ستده‌ده‌ی، له‌و ئاسته‌دا نه‌بوو که‌ وه‌کو شۆڕشگێڕێک نزیکی کێشه‌کان ببێته‌وه‌، هه‌ڵوێسته‌کانی ئه‌وه‌ی به‌باشی نیشان ده‌دا، خۆی له‌خۆیدا ئه‌و خۆی ئه‌وانه‌ ده‌ڵێته‌وه‌، له‌و باوه‌ڕه‌دام گه‌لی کورد له‌وه‌ زیاتر مافی ئه‌وانه نه‌ک ته‌نیا گه‌لی کورد، پێکهاته‌کانی تریش دەگرێتەوە، بۆ سوریاش رێگایه‌کی به‌ده‌ر له‌وه‌ هیچ رێگایه‌کی تری چاره‌سه‌ری نیه‌، به‌ڵام له‌بابه‌تی ئه‌وه‌ی چۆن رێبازێک بۆ ئه‌مه‌ به‌کاربهێنین، چۆن پێکیبهێنین و بابه‌تی واتاداری تر هه‌ندێ کاتی پێویسته، ئێمه‌ش ئه‌مه‌مان پێ وتووه‌، ئه‌و خۆشی وتی، ئه‌مه‌ پرۆژه‌یه‌کی گرنگه‌ و به‌ داوای لێبوردنه‌وه‌ ده‌ستی له‌کار کێشایه‌وه‌،مه‌سه‌ده‌ کۆبوونه‌وه‌ی ناوخۆیی پێکهێنا، مه‌سه‌ده‌ ئه‌نجومه‌نێکی دیموکراتیکه‌، کێ ده‌یه‌وێت پێشنیارێک بکات ده‌توانێت بیکات، چونکه‌ خاوه‌ن پێکهاته‌یه‌کی دیموکراتیکه، ده‌بێت جیاوازیه‌که‌شی له‌سه‌ر ئه‌م بنه‌مایه‌ هه‌ڵبسه‌نگێندرێت.

داعش رێگای بازرگانی گه‌ل داناخات، به‌ڵام سێمێلکا داخراوه‌

رۆژنیوز: راگه‌یاندنی فیدڕاڵیزم، له‌لایه‌ن به‌ره‌ی کورده‌وه‌ هه‌ڵسه‌نگاندنی بۆکرا، له‌ناویشیدا پارتی و یه‌کێتیش هه‌یه‌، به‌ڵام له‌رۆژی راگه‌یاندنی فیدڕاڵیزم، ده‌رگای نێوان باشور ـ رۆژئاوا، ده‌رگای سێمێلکا داخرا، هۆکاری داخستنی ئه‌و ده‌رگایه‌ چی بوو؟ له‌هه‌مان رۆژدا، داخستنی پردی نێوانی باشور - رۆژئاوا چۆن هه‌ڵده‌سه‌نگێنن؟

-ده‌رگاکه‌ له‌ئه‌نجامی هه‌وڵدانه‌کانی تورکیا داخرا، به‌ڵام هه‌وڵدانێکی وه‌ها هیچ ئه‌نجامێکی نابێت، داخستنی ده‌رگایه‌ک که‌ گه‌ل پێداویستی خۆیان له‌سه‌ر ئه‌و ده‌رگایه‌ دابین ده‌که‌ن، به‌واتای ئه‌وه‌ نییه‌ که‌ سیاسه‌تێک به‌ڕێوه‌ده‌چێت سه‌رکه‌وتوو بووه‌ و له‌م بابه‌ته‌دا لێیان پیرۆز بکرێت، ده‌بێت ئه‌م هه‌ڵوێسته‌ ره‌خنەی لێبگیرێت، ئێمه‌ هێشتا له‌کۆبوونه‌وه‌ی راگه‌یاندنی فدڕاڵیزمدا بووین، بڕیارێکی وه‌هایان وه‌رگرت، ئێمه‌ هیوادارین ئه‌م نزیکبوون و هه‌ڵوێست و بڕیارانه‌ی خۆیان له‌به‌رچاوان ده‌رباز بکه‌ن، واتا له‌رۆژانی داهاتوودا بۆ وتنی"له‌به‌شێکی تری کوردستان گه‌ل ئیداره‌ی خۆی به‌ده‌ستبێنێت، سه‌باره‌ت به‌داهاتووی خۆی بڕیاربدات و له‌به‌رامبه‌ر ‌بڕیاری ئه‌وان له‌پارچه‌یه‌کی تر ده‌رگای خۆیان له‌سه‌ریان داخست"، نا‌کرێت، ده‌بێت ئه‌و بڕیارانه‌ی خۆیان له‌به‌رچاوان ده‌رباز بکه‌ن، ئێستا هه‌موو رێگایه‌ک به‌سه‌ر رۆژئاوادا داخراوه‌، ته‌نیا رێگایه‌ک له‌ژێر کۆنترۆڵی داعشدایه‌ کراوه‌یه، ئه‌مه‌ش زۆر که‌م به‌کاردێت، داعش به‌بێ راوه‌ستان هێرش و په‌لامارمان ده‌دات، به‌ڵام رێگایه‌ک که‌ گه‌ل بۆ بازرگانی به‌کاری دێنێت داینه‌خستووه‌، له‌به‌رامبه‌ر هاتن و چوونیان پاره‌ وه‌رده‌گرێت، به‌ڵام سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ش له‌نێوان ئێمه‌ و داعشدا دوژمنایه‌تیه‌کی ئه‌وه‌نده‌ قوڵ هه‌یه‌، دیسان رێگاکه‌ی دانه‌خستووه‌، هیوادارم که‌ ئه‌م ره‌وشه‌ له‌وه‌ زیاتر به‌رده‌وام نەبێت،ئێمه‌ نامانه‌وێت له‌مێژوودا شتێکی وه‌کو"کوردان رێگای کوردانیان داخست"، بنوسرێت.

ئاخۆ ئێمه‌ هیچ هیوایه‌که‌مان به‌یه‌کتر نیه‌ و به‌رژه‌وه‌ندیه‌کی هاوبه‌شمان نیه‌

ـ له‌ رۆژئاوا گه‌نجان له‌سه‌ر بنه‌مای یه‌کێتی نه‌ته‌وه‌یی زه‌نجیره‌ چالاکیه‌کیان رێکخست، ئێوه‌ ئه‌و چالاکیه‌ی گه‌نجان چۆن هه‌ڵده‌سه‌نگێنن؟، له‌کاتێکی وه‌هادا ئێوه‌ په‌یوه‌ندی کوردان به‌یه‌که‌وه‌ چۆن ده‌بینن؟

ـ ته‌نیا گه‌نجان نا، هه‌موو کوردێکی وڵاتپارێز بیر له‌به‌رژه‌وه‌ندی کوردان ده‌که‌نه‌وه‌، ده‌یانه‌وێت کوردان یه‌کبگرن و یه‌کبگرنه‌وه‌ و هه‌ڵویسته‌کانیان یه‌کبێت، ده‌یانه‌وێت له‌شه‌ڕ و ئاشتی و ئابوریدا یه‌کبن، یه‌کگرتووبن، کاتێک گه‌نجان ده‌ستیان به‌و چالاکیه‌ کرد، ئێمه‌ وه‌ڵامێکی ئه‌رێنیمان دا به‌وان، ئێمه‌ به‌ڵێنمان بۆ داواکاریه‌کانی ئه‌وان و پێشخستنی ئه‌و خه‌باته‌، بۆ به‌جێهێنانی داواکاریه‌کانیان چی له‌ده‌ستماندا بێت دەیکه‌ین، داواکاری گه‌له‌که‌مان هه‌یه‌، هیوایان هه‌یه‌، ئێمه‌ش هه‌یه‌ که‌ ئاخۆ چۆن ده‌توانین ببینه‌ وه‌ڵامده‌ره‌وه‌ی داواکاریه‌کانیان په‌یمان و سوێندمان به‌گه‌نجاندا، به‌ڵام یه‌کێتی هه‌ره‌ مه‌زن و به‌روومه‌ت له‌گه‌ڵ هه‌موو پێکهاته‌کانی گه‌ل که‌ به‌یه‌که‌وه‌ ده‌ژین، خۆیان له‌پاڵ به‌رخۆدانی گه‌ل و شه‌هیدان بکه‌نه‌ یه‌ک"یه‌کانگیرکردنه‌ له‌گه‌ڵ به‌رخۆدانی گه‌ل و شه‌هیداندا"، ئێمه‌ خۆمان به‌وه‌ فریونه‌ده‌ین، به‌کۆبوونه‌وه‌ی دوو پارت به‌یه‌که‌وه‌، ئێمه‌ یه‌کمان گرت، ژماره‌ی ئه‌و پارتانه‌ی له‌ژێر چه‌تری مه‌سه‌ده‌دا و فیدڕاڵیزمدا کۆبوونه‌ته‌وه‌ زۆرن، به‌رخۆدانیه‌کی مه‌زن بەڕێوه‌ ده‌چێت، ئه‌وانه‌ی له‌م به‌رخۆدانه‌دا له‌پاڵ یه‌کن و به‌یه‌که‌وه‌ شه‌ڕ ده‌که‌ن، هه‌موویان ئه‌ندامی پارتێک نین، هه‌مووشیان منداڵی ئه‌م گه‌له‌ن، ئه‌مه‌ش نیشانه‌ی یه‌کێتیه‌که‌، کاتێک مه‌راسیمی شه‌هیدێک به‌ڕێوه‌ده‌چێت، هه‌موو ره‌نگ و پێکهاته‌یه‌ک له‌ده‌وری یه‌کتر کۆده‌بنه‌وه‌ و خاوه‌نداری له‌شه‌هیده‌که‌یان ده‌که‌ن، له‌به‌رامبه‌ر به‌داعش به‌رخۆدانیه‌کی مه‌زن به‌ڕێوه‌ده‌چێت و له‌به‌رامبه‌ر به‌و هه‌لومه‌رجه‌ قورسانه‌ تێکۆشان ده‌که‌ن، له‌به‌رامبه‌ر ‌کۆچبه‌ری به‌رخودان ده‌که‌ن، له‌به‌رامبه‌ر هه‌موو سیاسه‌تێکی له‌ناوبردن به‌رخودان ده‌که‌ن، ئه‌وانه‌ی ئه‌مڕۆ له‌رۆژئاوا به‌رخۆدان ده‌که‌ن، له‌راستیدا یه‌کێتی خۆیان دامه‌زراندووه‌، به‌ڵام ئه‌گه‌ر داوای گه‌له‌که‌شمان هاتنه‌لای پارته‌کانیش بێت، ئێمه‌ بۆ ئه‌وه‌ش ئاماده‌ین، بۆ ئه‌وه‌ش هه‌وڵ ده‌ده‌ین و هه‌وڵدانمان هه‌یه، کۆنگره‌یه‌کی نه‌ته‌وه‌یی که‌ هه‌رچوار به‌شی کوردستان له‌خۆبگرێت و له‌وێدا ئێمه‌ بمانتوانیبایە کێشه‌کانی خۆمان گفتوگۆبکه‌ین باش ده‌بێت، به‌ڵام ئه‌وانه‌ی کوردستانیان داگیرکردووه‌ و هێزه‌کانی ده‌ره‌وه‌ی له‌گه‌ڵ هێزه‌ هه‌رێمیه‌کان ده‌یانتوانی په‌یوه‌ندی دروست بکه‌ن، په‌یوه‌ندیمان له‌گه‌ڵ هێزه‌ ده‌ره‌کیه‌کان نیه‌ مه‌گه‌ر ئه‌ردۆغان و تورکیا، مه‌گه‌ر هێزی داگیرکه‌ری سه‌ر کوردستان نین؟، ئایا له‌گه‌ڵ ئه‌واندا په‌یوه‌ندیمان نیه‌؟، به‌ڵێ هه‌یه، مه‌گه‌ر ناڵێن"ئه‌و په‌یوه‌ندیانه‌ی له‌گه‌ڵ ئه‌واندا به‌ستووه‌، له‌سه‌ر بنه‌مای به‌رژه‌وه‌ندی خۆمان پێکمانهێناوه‌؟. ئه‌و کاته‌ش ده‌توانن له‌گه‌ڵ ئێمه‌شدا له‌سه‌ر بنه‌مای به‌رژه‌وه‌ندی په‌یوه‌ندی خۆیان دروستبکه‌ن، ئاخۆ به‌راستی ئێمه‌ هیچ هیوا و به‌رژه‌وه‌ندیه‌کی هاوبه‌شمان به‌یه‌که‌وه‌ نیه‌؟، ئه‌مه‌ بابه‌تێکی جددیه‌ و ده‌بێت هه‌موو هێزه‌ کوردستانیه‌کان ئه‌م راستیه‌ ببینن، رۆژ، رۆژی یه‌کێتی نه‌ته‌وه‌ییه، ته‌نیا له‌رۆژئاوای کوردستان نا، له‌پارچه‌کانی تری کوردستانیش ده‌بێت بۆ به‌ستنی کۆنگره‌یه‌کی نه‌ته‌وه‌یی ده‌بێت هه‌وڵ و خه‌باته‌کانمان بەڕێوه‌ ببه‌ین.

ئ.ک/ش.ف