خالید ره‌شید: هونه‌رمه‌ندان له‌باشوور بێ ده‌نگ کراون


سلێمانى ــ کارۆخ ره‌واندوزى

هونه‌رمه‌ند خالید ره‌شید رایده‌گه‌یه‌نێت که‌ کۆمه‌ڵێک خه‌ڵک هاتوون و بوونه‌ته‌ بازرگان له‌سه‌ر مۆزیکى کوردى ، ده‌چن بودجه‌ى ئه‌م وڵاته‌ دێنن و ده‌یبه‌ن بۆ تورکیا ، میسر و ئێران ، واتا ئه‌م پاره‌ى که‌ هى خه‌ڵکه‌ ده‌یبه‌ن و مۆزیکى بیانى پێ تۆمارده‌که‌ن. ئه‌و هونه‌رمه‌ند ده‌شڵێت:" ئه‌و سیاسه‌ته‌ى هه‌یه‌ ئه‌مرۆ ماڵى باشوورى خراپ کردووه‌، کێشه‌که‌ ئه‌وه‌یه‌ له‌باشوور سیاسه‌تزان نیه‌ ، سیاسه‌تکار هه‌یه‌." راشیده‌گه‌یه‌نێت که‌ هونه‌رمه‌ندبوون هه‌ڵوێسته‌ و ئیراده‌یه‌، ووتنى راستییه‌کانه‌، هونه‌رمه‌ندبون ته‌نیا ئه‌وه‌ نیه‌ تۆ بێى ته‌مبورێک لێ بده‌ى و بڵێى هونه‌رمه‌ندم.

له‌چاوپێکه‌وتنێکى تایبه‌تدا، هونه‌رمه‌ندى کورد خالید ره‌شید وه‌ڵامى پرسیاره‌کانى ئاژانسى هه‌واڵى رۆژنیوز ده‌داته‌وه‌ و ئاماژه‌ به‌چه‌ندین مژار ده‌کات و هاوکات ره‌خنه‌ش له‌ سیاسه‌تى ئه‌مرۆ هه‌رێمى کوردستان ده‌گرێت، هه‌روه‌ها باس له‌ کاریگه‌رى مۆزیکى بیانیش ده‌کات له‌سه‌ر مۆزیکى کوردى. ده‌ڵێت:" هونه‌رمه‌ندان له‌باشوورى کوردستان بێ ده‌نگ کراون و هه‌رسێک خانویه‌ک و موچه‌یه‌کى پێدراوه‌ و به‌و شێوه‌یه‌ بێ ده‌نگکراون."

ده‌قى چاوپێکه‌وتنى رۆژنیوز له‌گه‌ڵ هونه‌رمه‌ند خالید ره‌شید

ماوه‌یه‌کى زۆره‌ خالید ره‌شید له‌ئه‌وروپا ده‌ژیت و هۆکارى گه‌رانه‌وه‌ت بۆ هه‌رێمى کوردستان چ بوو ؟

سه‌ره‌تا سوپاسى ئێوه‌ده‌که‌م که‌ ئه‌و ده‌رفه‌ته‌تان پێدام بۆ ئه‌وه‌ى له‌رێگه‌ى ده‌زگاکه‌تانه‌وه‌ چه‌ند زانیاریه‌ک بده‌م له‌سه‌ر کاروبار و ئیشى هونه‌ریم، هاتنه‌وه‌م ئه‌مجاره‌م به‌ بانگهێشتنامه‌ى فه‌رمى به‌رێوه‌به‌رایه‌تى رۆشنبیرى شارى سلێمانییه‌ بۆ سازکردنى چه‌ند کۆنسێرتێکه‌.یه‌که‌م کۆنسێرتم له‌دووه‌مین رۆژى جه‌ژنه‌ له‌ ته‌لارى هونه‌رى شارى سلێمانى . هه‌ڵبه‌ته‌ ئه‌مرۆ هونه‌ر پێویسته‌ بۆ ژیانى رۆژانه‌ى خه‌ڵک و به‌تایبه‌ت هونه‌ر له‌و دۆخه‌دا سوندمه‌ند ده‌بێت که‌ له‌کاتێکدا خه‌ڵک له‌زۆر شتى که‌مه‌ و له‌هه‌موو رووێکى ژیانه‌وه‌. منیش زۆر خۆم به‌خۆشحال ده‌زانم که‌ ئه‌وه‌ى بتوانم پێشکه‌شى خه‌ڵکى وڵاته‌که‌مى بکه‌م، من به‌درێژایی مێژووى ژیانى خۆم بۆ خه‌ڵکى خۆم ژیاوم. لێره‌شه‌وه‌ هه‌رچى بکه‌وێـته‌ سه‌رشانم بۆ خزمه‌تى گه‌له‌که‌م و نیشتمانه‌که‌م هه‌میشه‌ ئاماده‌م.

له‌م قۆناخه‌دا هونه‌رى کوردى له‌چ ره‌وشێکدا ده‌بینى ؟

له‌راستیدا کاتێک باسى هونه‌ر بکه‌ى ، چه‌ند به‌شێک پێویسته‌ باسى له‌سه‌ر بکه‌ى ، به‌ڵام بۆ نمونه‌ وه‌ک مۆسیقاى ره‌سه‌نایه‌تى کوردى ده‌توانم بڵێم تائاستێک له‌و مۆسیقایه‌ى که‌ خۆشم به‌شداربوم له‌بنیادنانى ، من له‌ساڵى 1992 گه‌رامه‌وه‌ بۆ باشوورى کوردستان مۆسیقاى ئه‌و وڵاته‌ تاراده‌ى ته‌عریببوون چوبوو، من ئه‌وکات هه‌وڵمدا له‌رێگه‌ى خۆم و چه‌ند هه‌ڤاڵێکه‌وه‌ بۆیه‌که‌م جار له‌شارى سلێمانى ئۆرکێستێکمان دروست کرد به‌ناوى تیپى فلکلۆرى کوردستان و ئامانجمان ئه‌وه‌بوو که‌ جارێکى دیکه‌ ئه‌و هونه‌ره‌ى پێى ده‌ڵێن، هونه‌رى ره‌سه‌نى کوردى زیندووى بکه‌ینه‌وه‌. خۆشبه‌خاته‌ ئێستاش چه‌ند تیپ و گروپى زۆر باش په‌یدابوونه‌ و زۆر باشتر له‌ ساڵانى پێشوو هه‌م له‌سه‌ر هونه‌ر زۆر کارى باش ده‌که‌ن و هه‌میش چه‌ندین کارى باشیان تۆمار کردوه‌ و ده‌ستخۆشیان لێ ده‌که‌م.

به‌ڵام له‌روویه‌کی دیکه‌وه‌، کۆمه‌ڵێک خه‌ڵک هاتوون و بوونه‌ته‌ بازرگان له‌سه‌ر مۆزیکى کوردى ، ده‌چن بودجه‌ى ئه‌م وڵاته‌ دێنن و ده‌یبه‌ن بۆ تورکیا ، میسر و ئێران ، واتا ئه‌م پاره‌ى که‌ هى خه‌ڵکه‌ ده‌یبه‌ن و مۆزیکى بیانى پێ تۆمارده‌که‌ن ، ئه‌و مۆزیکه‌ى که‌ تۆماریشى ده‌که‌ن مۆزیکى تورکییه‌، یا فارسیه‌ ، یاخود عه‌ره‌بی و میسرییه‌. من زۆرجار ره‌خنه‌م له‌م شێوازه‌ گرتوه‌، ئه‌وه‌ش کاریگه‌رى هه‌یه‌ له‌سه‌ر ناسنامه‌ى ئێمه‌. تورک مۆزیکى ئێمه‌ى بردووه‌، چۆن ده‌بێت ئێمه‌ بچین مۆزیکى تورکى بێنین و پێشکه‌شى جه‌ماوه‌رى خۆمان بکه‌ین، بۆیه‌ به‌داخه‌وه‌ ئێستا که‌ گوێ له‌ گۆرانى ده‌گرین، به‌ وشه‌ جیاوازى ده‌که‌ین که‌ ئه‌وه‌ کوردییه‌ یاخود تورکیه‌. وه‌کو تر مۆسیقا و دابه‌شکردنى تورکیه‌،له‌لایه‌کى دیکه‌ش مۆزیکى دیکه‌مان هه‌یه‌ ده‌چن له‌ وڵاته‌ عه‌ره‌بیه‌کان مۆزیک و مۆلۆدى ده‌یه‌نن به‌پاره‌ و بودجه‌ى ئه‌و وڵاته‌ مه‌زاجى خۆیان ده‌سه‌پێنن، ئه‌مه‌ش پێى ده‌وترێت ، ئاسمیله‌کردنى مۆزیکى کوردى.

له‌مه‌دا رۆڵى وه‌زاره‌تى رۆشنبیرى و ده‌زگا په‌یوه‌ندیداره‌کانى حکومه‌تى هه‌رێم چییه‌؟

ئه‌م ده‌زگایانه‌ ده‌زگاى حکومى نین، ده‌زگاى حیزبین.هه‌ر حیزبێک که‌سى خۆى داده‌نێت له‌و ده‌زگایانه‌، ئه‌وکه‌سه‌ش مه‌رج نیه‌ مۆزیک بزانێت، یاخود شانۆ ، یان سنه‌ما. گرنگ ئه‌وه‌یه‌ ده‌بێـت حیزبى بێت.ئه‌مه‌ش بۆته‌ هۆى کاریگه‌رى و ئاسته‌نگیه‌کى زۆر له‌سه‌ر هونه‌ر و کلتوورى ئێمه‌. ئێمه‌ له‌کاتى سه‌دام شه‌ڕمان ده‌کرد بۆ ئه‌وه‌ى ئاسمیله‌ نه‌بین و زمانمان له‌ناونه‌چێت، به‌ڵام ئێستا ئه‌وان هاتوون به‌پاره‌ و بودجه‌ى ئێمه‌، ئاسمیله‌مان ده‌که‌ن. بۆ نمونه‌ ئازربایجان وڵاتێکه‌ زمانى خۆى له‌بیرکرد،زمانى ئه‌وان نزیک بوو له‌ زمانى ئێمه‌ و هیچ په‌یوه‌ندییه‌کى به‌تورکییه‌وه‌ نه‌بوو، تورک هاتن و ئه‌وانى ئاسمیله‌ کرد ئیستا ئازه‌رى به‌تورکى قسه‌ده‌که‌ن، به‌ڵام مۆزیکى ئازه‌رى ئاسمیله‌ نه‌بوه‌،هه‌رکه‌سێک گوێ له‌ مۆزیکى بگرێت ده‌زانێت ئه‌وه‌ ئازه‌رییه‌. مۆزیکى کوردى ماوه‌ى هه‌زار ساڵه‌ بۆته‌ سنوورى کوردستان و به‌بێ ده‌وڵه‌ت و سه‌ربه‌خۆیی، ناسنامه‌ى کوردى به‌بێ جیاوازى ده‌پارێزێت. به‌ڵام ئه‌مرۆ به‌پاره‌ و بودجه‌ و ده‌ستى خۆمان دێن و مۆزیک و هونه‌رى کورد ئاسمیله‌ده‌که‌ین. به‌راستى سه‌رم سورماوه‌ ، ده‌چن ماست ده‌هێنن له‌تورکیا به‌پاکێت و ئاماده‌ ده‌یده‌ن به‌ئێمه‌، به‌هه‌مان شێوه‌ش گۆرانى تورکى ده‌هێنن و ده‌رخواردى کۆمه‌ڵگه‌ى ده‌ده‌ن. ئه‌مه‌ کارێکى زۆر خراپه‌، من ده‌ڵێم؛ ئه‌گه‌ر له‌باکوورى کوردستان ستران و گۆرانى کوردى نه‌بوایه‌ کورد له‌مێژبوو نه‌مابوو، مۆزیک رۆڵێکى گه‌وره‌ى بینیوه‌ له‌ شۆرشى کوردستان و له‌هه‌بوون و مانه‌وه‌ى کورد.به‌تایبه‌تى له‌باکوورى کوردستان. مۆزیک توانى رۆحى کۆمه‌ڵگه‌ زیندوو بهێلێته‌وه‌ و ئه‌مه‌ش واى کرد دواتر شۆرش و به‌رخۆدان پێشبکه‌وێت.

من به‌رله‌وه‌ى بێم بۆ چاوپێکه‌وتنه‌که‌ زۆرێک له‌ پۆسته‌کانى تۆم خوێنده‌وه‌ به‌تایبه‌ت له‌سه‌ر په‌یجى تۆ له‌تۆرى کۆمه‌ڵایه‌تى فه‌یسبووک، خالید ره‌شید هه‌میشه‌ کۆمێنت و ره‌خنه‌ى هه‌یه‌ له‌سه‌ر دۆخى سیاسى ئێستاى باشوورى کوردستان و هونه‌رمه‌ندان به‌گشتى. تۆ پێت وایه‌ ئه‌مرۆ سیاسه‌ت و هونه‌ر چه‌ند دووشتى ئاوێته‌ى یه‌کترن؟

ئه‌مرۆ ده‌سه‌لات کاریگه‌رى کردۆته‌ سه‌ر هه‌موو به‌شه‌کان، ده‌سه‌ڵات کاریگه‌رى هه‌یه‌ له‌سه‌ر هونه‌ر، به‌بۆچونى من کێشه‌ى هه‌ره‌ مه‌زن له‌وڵاتى ئێمه‌دا سیاسه‌ته‌، ئه‌مرۆ له‌باشوورى کوردستان 35 حیزبى سیاسیمان هه‌یه‌ ، ئه‌گه‌ر هه‌ریه‌ک له‌و حیزبانه‌ ساڵى جارێک هه‌زار نه‌مامى چاندبایه‌، ئه‌وا له‌سالێکدا ئێمه‌ ده‌بووینه‌ خاوه‌نى 35 هه‌زار دره‌خت. ئه‌گه‌ر هه‌ر حیزبێکى سیاسى یه‌ک کاتژمێر کاره‌باى بۆ خه‌ڵک دابین بکردایه‌ ئه‌وا کێشه‌ى کاره‌بامان نه‌ده‌ما، ئه‌و سیاسه‌ته‌ى هه‌یه‌ ئه‌مرۆ ماڵى باشوورى خراپ کردووه‌، کێشه‌که‌ ئه‌وه‌یه‌ له‌باشوور سیاسه‌تزان نیه‌ ، سیاسه‌تکار هه‌یه‌، جیاوازى له‌نێوان سیاسه‌تکار و سیاسه‌تزان زۆر زۆره‌. سیاسه‌ت هونه‌ر و زانسته‌، سیاسه‌ت هونه‌رى ژیانه‌ و له‌یه‌کتر جیاناکرێته‌وه‌. به‌ڵام لێره‌ سیاسه‌ت کاره‌.که‌ له‌دونیادا شتێکى به‌و شێوه‌یه‌ نیه‌. ده‌پرسى کاکۆ تۆ که‌ینێ واز له‌و کورسی و ده‌سه‌ڵات ده‌هێنى ته‌مه‌نت گه‌یشته‌ 75 بۆ 80 ساڵ ، ده‌ڵێت، وه‌ڵا هه‌تا کوردستان ئازاد نه‌بێت ده‌ستبه‌رناده‌م. ئێ چۆن ده‌بێت ! ئه‌مانه‌ سیاسه‌تکارن و سیاسه‌تیان کردوه‌ به‌ بازرگانى ، له‌م وڵاته‌دا ئه‌گه‌ر سیاسه‌تکار نه‌بیت ، کارت بۆ ناروات!.

له‌م قۆناخه‌دا که‌ کوردستان تیایدا تێپه‌ڕده‌بێت چ ئه‌رک و رۆڵێک ده‌که‌وێته‌ سه‌ر شانى هونه‌رمه‌ندان ؟

هونه‌رمه‌ند که‌سێکه‌ که‌ خالقه‌ و داهێنه‌ره‌، واتا شتێک دروست ده‌کات که‌ پێشترنه‌بووه‌، هونه‌رمه‌ند که‌سێکه‌ هه‌میشه‌ لایه‌نگرى کۆمه‌ڵگه‌یه‌ و له‌گه‌ڵ هیچ لایه‌نێک دا نیه‌. به‌ڵام هونه‌رمه‌ندان له‌باشوورى کوردستان بێ ده‌نگ کراون و هه‌رسێک خانویه‌ک و موچه‌یه‌کى پێدراوه‌ و به‌و شێوه‌یه‌ بێ ده‌نگکراون. به‌شێک له‌هونه‌رمه‌ندانى به‌شه‌کانى دیکه‌ش هاتوونه‌ته‌ ئێره‌ و لێره‌ده‌ژین ، پاره‌یان پێدراوه‌ و بازرگانى و ئه‌و جۆره‌ کارانه‌ ده‌که‌ن، باشورى کوردستان بۆته‌ لوقمه‌ هه‌رکه‌سه‌و دێت پارچه‌یه‌کى بۆخۆى ده‌بات، من وه‌ک خۆم که‌ خه‌ڵکى ئێره‌م ، وه‌ک که‌سێکى غه‌ریبم لێره‌. یه‌کێک هاتووه‌ له‌رۆژهه‌ڵات نزیکه‌ى په‌نجا زه‌وى گرتوه‌له‌ نێوان سلێمانى بۆ دووکان ، له‌باشوورى کوردستان هونه‌رمه‌ند بێ ده‌نگ کراوه‌. هونه‌رمه‌ند ناوێرێ بێـت و له‌سه‌ر که‌ناڵه‌که‌ى ئێوه‌ باسى سیاسه‌ت بکات چونکه‌ پاره‌که‌ى لێ ده‌بڕن. بۆیه‌ به‌راستى ئه‌رکى هونه‌رمه‌ند به‌تایبه‌ت له‌و قۆناخه‌دا ئه‌که‌ر هه‌ستکردن هه‌بێت به‌به‌رپرسیارى قورسه‌، چونکه‌ ده‌بێت هه‌ست به‌و ئازاره‌ى کۆمه‌ڵگه‌ بکه‌ین.

له‌هه‌موو وڵاتێکه‌ دونیایدا هه‌رکه‌سێک ئه‌گه‌ر مۆزیکى به‌کارهێنا ئه‌وه‌ به‌واتاى هونه‌رمه‌ند نایه‌،که‌سێک دێت گیتار یاخود عود و که‌مان لێده‌دات و زۆر به‌باشیش، ئه‌وه‌ پێى ده‌وترێـت ، وه‌ستا له‌وبواره‌دا . هونه‌رمه‌ندبوون هه‌ڵوێسته‌ و ئیراده‌یه‌، ووتنى راستییه‌کانه‌، هونه‌رمه‌ندبون ته‌نیا ئه‌وه‌ نیه‌ تۆ بێى ته‌مبورێک لێ بده‌ى و بڵێى هونه‌رمه‌ندم، ئه‌وه‌ پێ ده‌ووترێت ته‌کنیک زان . له‌ وڵاتێکدا خه‌ڵک شه‌ش مانگه‌ موچه‌ى وه‌رنه‌گرتووه‌، کوا هونه‌رمه‌ندێت بێته‌ سه‌ر شه‌قام. له‌راستیدا هونه‌رمه‌ندبون به‌شێکه‌ له‌شۆرش ، مرۆڤى هونه‌رمه‌ند هه‌موو گیانى شۆرشه‌، شۆرشى فه‌ره‌نسا هونه‌رمه‌ند کردى، هونه‌مه‌ند له‌ئاسمان نه‌هاتۆته‌ خواره‌وه‌ ده‌بێت له‌ناخى کۆمه‌ڵگه‌یه‌وه‌ هه‌ڵقوڵێت ، و به‌شێکه‌ له‌کۆمه‌ڵگه‌، ئه‌و به‌ر له‌هه‌رکه‌س هه‌ست به‌ ئازارى کۆمه‌ڵگه‌ ده‌کات. به‌ر له‌هه‌رکه‌س ده‌گرى و به‌رله‌هه‌رکه‌س شه‌ڕده‌کات. هونه‌مه‌ند ئه‌مانه‌ن و نه‌وه‌ک ئه‌وه‌ى ئێمه‌ پێى ده‌ڵێین هونه‌رمه‌ند. له‌مه‌دا رۆڵى راگه‌یاندنیش هه‌یه‌ ، پێشتر باش بوو جیاده‌کرانه‌وه‌ ، ده‌نگبێژ هه‌بوو ، حه‌یران بێژ و به‌ندبیژ و ... هتد. به‌ڵام ئه‌مرۆ راگه‌یاندنه‌کان هه‌مووکه‌سیان کردوه‌ به‌ هونه‌رمه‌ند.

له‌زۆربه‌ى گۆرانییه‌کانتدا هه‌ستێکى نیشتمانى هه‌یه‌، به‌بۆچوونى تۆ تا چه‌ند پێویسته‌ هونه‌رمه‌ند نیشتمانى بێت و ره‌سه‌نایه‌تى له‌ هونه‌ره‌که‌یدا ره‌نگبداته‌وه‌؟ له‌گه‌ڵ ئه‌مه‌شدا زۆر گرنگى به‌شوێنه‌ مێژوویه‌کان ده‌ده‌یت ماوه‌یه‌ک به‌رله‌ئێستا له‌به‌رامبه‌ر خراپکردنى شوێنه‌واره‌مێژوویه‌کانى ئامه‌د که‌مپینێکتان ده‌سپێکرد و ئه‌مه‌ چۆن بوو؟

واجبه‌ ئێمه‌ کاره‌کانمان کوردى بن، چونکه‌ ئه‌مرۆ هه‌بوونى ئێمه‌ ره‌تده‌کرێته‌وه‌. بۆ نمونه‌ به‌ئێمه‌ ده‌ڵێن، تۆکورد نیت و تورکى شاخه‌کانى، تۆ عه‌ره‌بى و تۆ فارسى ، ئه‌مرۆ واجبه‌ له‌سه‌ر ره‌سه‌نایه‌تى خۆت هونه‌ربکه‌ى ، هه‌روه‌ک چۆن باخه‌وان به‌رده‌وام باخچه‌ى خۆى ده‌پارێزێـت، ده‌بێت هونه‌رمه‌ندیش به‌و شێوه‌یه‌ ره‌سه‌نایه‌تى گه‌له‌که‌ى بپارێزێت. من زۆر له‌مێژه‌ وتوومه‌ ، ئه‌گه‌ر خانوو دیوارى نه‌بێت ، مشک و هه‌موو جۆره‌ گیانله‌به‌رێک دێت و ناتوانێ خۆت بپارێزیت ، ئێمه‌ خانوه‌که‌مان دیوارى نیه‌. هه‌رکاتێک سیسته‌م و هێزى تۆ نه‌بێت ئه‌وا داعش دێت ، ئێران و تورکیا به‌هه‌مان شێوه‌ دێن، باشه‌ فرۆکه‌کانى تورکیا چى ده‌که‌ن به‌ ئاسمانى ئێره‌وه‌، هێزى تورکى له‌باشورى کورستان چى ده‌کات! پاسدارى ئێرانى چى ده‌که‌ن لێره‌. پێویسته‌ هونه‌رمه‌ند به‌رده‌وام بیرى ئه‌وه‌ى هه‌بێت و له‌هونه‌ره‌که‌یدا ره‌نگبداته‌وه‌.

له‌باره‌ى شوێنه‌واره‌کانه‌وه‌، ئێمه‌ چه‌ندین جار له‌ئه‌وروپا که‌مپینیمان کردووه‌ بۆ پاراستنى شوێنه‌واره‌کان ، بۆنمونه‌ شوێنه‌وارى هه‌ولێر ، سلێمانى و ره‌واندوز ، ئه‌شکه‌وتى باستوونه‌ یه‌که‌مین شوێن بووکه‌ ده‌ستمان پێکرد له‌ ده‌ره‌ڤه‌رى ره‌واندوز. که‌سێکى پاره‌دار چووبوو ئه‌و ئه‌شکه‌وته‌ى خراپ کردبوو و هه‌مووى کردبوو به‌کافه‌، تۆ هه‌رشوێنێکى مێژووى ده‌ستکارى بکه‌ى ئه‌وا مێژووى گه‌له‌که‌ت له‌ناو ده‌چێـت. ئێمه‌ له‌رێگه‌ى راگه‌یاندن و په‌یوه‌ندییه‌وه‌ ئه‌و کاره‌مان پێ راگرتوون ، پاشان ده‌ستیان کرد به‌ قه‌ڵاى هه‌ولێر و ده‌یانه‌ویست چوارده‌ورى قه‌ڵاى هه‌ولێر بکه‌ن به‌ بیاى به‌رز به‌رز ، ئه‌وه‌ش به‌پێى یاساى شوێنه‌وار که‌ من خۆم به‌شى شوێنه‌وارناسیم خوێندووه‌ له‌ زانکۆى ستۆکهۆلم قه‌ده‌غه‌یه‌ کارێکى به‌و شێوه‌یه‌ له‌پێناوى به‌رژه‌وه‌ندى شه‌خسى ئه‌گه‌ر شتێکى به‌و شێوه‌یه‌ش هه‌بێت ده‌بێت 500 مه‌تر دووربێت. بۆیه‌ په‌یوه‌ندیم کرد به‌ یونسکۆ له‌پاریس له‌ساڵى 2008 ، ئه‌وانیش شاندێکى خۆیان نارد له‌پاریسه‌وه‌ بۆ عه‌مان و پاشانیش بۆ هه‌ولێر ، لێره‌ به‌وه‌زیرى گه‌شتوگوزاریان ووتبووه‌ ، مافى ئێوه‌ نیه‌ ده‌ست له‌و شوێنه‌واره‌ مێژوویانه‌ بده‌ن و بیناى تازه‌ى له‌سه‌ر دروست بکه‌ن. بۆیه‌ ئه‌و کاره‌ راگیرا و ئێستاش ئه‌و نامه‌یه‌ له‌لام هه‌یه‌که‌ ئه‌وان بۆمنیان نارده‌وه‌ که‌ به‌لێ ئه‌و کاره‌ راگیراوه‌، بۆیه‌ ساڵى رابردوو هه‌ولێر وه‌ک شوێنه‌وارێکى مێَژووى که‌وته‌ ناو به‌رنامه‌کانى یونسکۆوه‌. به‌ڵام ئه‌وانه‌ى ده‌چوون بۆ بڕینى قردێله‌ى مه‌راسیمه‌که‌ هه‌ر ئه‌وانه‌بوون که‌ له‌دژى ئێمه‌ ده‌وه‌ستانه‌وه‌ بۆ ئه‌و ده‌ستپێشخه‌ریه‌مان.

ئه‌مساڵ له‌سلێمانى که‌مپینێک دروستکرا و مامۆستا عه‌بدولره‌قیب که‌ له‌بوارى شوێنه‌وار و مێژووکارده‌کات ، نامه‌یه‌کى بۆ ناردم و ووتى نامه‌یه‌ک بنیره‌ بۆ یونسکۆ که‌ شوێنه‌واره‌ مێژوویه‌کانى ئامه‌د هه‌موى ئه‌نفال کراوه‌، منیش نامه‌یه‌کم به‌ ئینکلیزى نوسیو بڵاوم کرده‌وه‌، پاشانیش چه‌ندین جار به‌ته‌له‌فۆن په‌یوه‌ندیم پێوه‌کردن و پێم ووتن؛ ئه‌مه‌ پێى ده‌وترێت ئه‌نفالى کلتوورى جیهان نه‌ک به‌س کورد، ئه‌و کاره‌ى سوپاى تورک له‌ ئامه‌د ده‌یکات که‌ به‌تایبه‌ت شوێنه‌واره‌ مێژوویه‌کان ده‌که‌نه‌ ئامانج، پێى ده‌ووترێت تواندنه‌وه‌ى کلتورى کوردستان. مانێگێک به‌رله‌ئێستا سه‌رۆکى یونسکۆ به‌شى تورکیا که‌ ناوى زولفى لێوانلییه‌ و زانى هیچى له‌ده‌ستدا نه‌ماوه‌، ده‌ستى له‌کارکێشایه‌وه‌. ئه‌مه‌ش له‌هه‌موو راگه‌یاندنه‌کان بڵاوبوه‌وه‌. ماوه‌ى زیاتر له‌هه‌زار ساڵه‌ تورک زوڵم و سته‌ممان لێ ده‌کات ، ده‌مانکوژێت و کۆمه‌ڵکوژمان ده‌کات ، گونده‌کانمان ده‌سوتێنێت و ئه‌نفالمان ده‌کات ، زمان و هونه‌رمان ده‌بات ، ته‌نانه‌ت پڵنگ هى کوردستانه‌،ئه‌وان ناویان ناوه‌ پڵنگى تورکى . به‌ڵام ماییه‌ى خۆشحالییه‌ ئه‌مرۆ دونیا له‌و زوڵم و سته‌مى تورکیا له‌به‌رامبه‌ر کورد هۆشیاربۆته‌وه‌، پێشتر ئه‌و هه‌موو زوڵم و کۆمه‌ڵکوژیه‌مان له‌به‌رامبه‌ر ده‌کرا ، سه‌ره‌ڕاى ئه‌وه‌ش دونیا ده‌یووت ئێوه‌ تیرۆریستن. به‌ڵام ئه‌مرۆ وانیه‌. بۆنمونه‌ خودا جۆره‌ها گیانله‌به‌رى خه‌ڵق کردووه‌ و هه‌ریه‌کێکیش به‌زمانى خۆى قسه‌ده‌کات، به‌ڵام تورکیا ئه‌و مافه‌ به‌کورد نادات ئێ من چ تاوانم هه‌یه‌ به‌کورد له‌دایک بوومه‌ ، ده‌سه‌ڵاتى تورکیا ته‌نانه‌ت له‌دژى خوداشن.

زۆر به‌رهه‌مى هونه‌ریت هه‌یه‌ بۆ نیشتمان ، به‌نیازنیت هیچ به‌رهه‌مێکى هونه‌رى له‌سه‌ر به‌رخۆدانى رۆژئاوا و باکوورى کوردستان بکه‌یت؟

راستیه‌که‌ى هه‌موو گۆرانییه‌کانم و قسه‌ و مۆزیکایه‌کم بۆ هه‌مو کوردستانه‌، بۆنمونه‌ که‌ده‌ڵێم، چۆن نه‌ناڵێنم له‌داخى گه‌رده‌شى چه‌رخى زه‌مان ، کوا کرمانج و کوا که‌لهور و ده‌بده‌به‌ى بابانه‌کان ، ئه‌مه‌ بۆ هه‌موو کوردستانه‌، یانیش ده‌ڵێم، چوار فریشته‌ى کوردستانن ، نازدارى نازدارانن ، به‌هه‌رچواریان دڵێکن که‌ خاکى کوردستانن ، من هیچ کاتێک له‌هونه‌ره‌که‌مدا سنوورم نه‌ناسیوه‌ ، پێم وایه‌ ده‌بێـت وڵاته‌که‌مان سیاسه‌تێکى روون و ره‌وانى هه‌بێت. پێویسته‌ ئێمه‌ى کورد یه‌کبین ، ده‌بێت هێزى خۆمان نیشانبده‌ین، ده‌بێت پشتوانى یه‌کتربین ، کاتێک دوژمن دێته‌ سه‌ر ئه‌م خاکه‌ ده‌زانێت که‌ ئێمه‌ یه‌ک نین ، ئه‌گه‌ر یه‌کبواین وا به‌ئاسانى فرۆکه‌ى تورکیا نه‌ده‌هات خاکى ئێمه‌ بۆردومان بکات و له‌سه‌ر خاکه‌که‌مان بمانکوژێت، پاسدارى ئێرانى به‌هه‌مان شێوه‌. کێشه‌ى هه‌ره‌ گه‌وره‌ى ئێمه‌ یه‌کنه‌گرتنه‌. دوژمنى کورد خاکى ئێمه‌ى پارچه‌کردوه‌ ، به‌ڵام حیزبه‌کانى ئێره‌ خه‌ڵکى ئێمه‌یان به‌شکردووه‌ ، ئه‌مه‌ زۆر مه‌ترسیداره‌ . هه‌موو سیاسیه‌کانى ئه‌م هه‌رێمه‌ به‌رپرسارن له‌به‌رامبه‌ر مێژوو ، تۆ ناچارى خزمه‌تکارى خه‌ڵک بیت ، ماوه‌ى 25 ساڵه‌ ئه‌م باشووره‌ به‌ده‌ست ئێمه‌ى کورده‌وه‌یه‌ به‌ڵام چیمان کردوه‌ ؟ بۆیه‌ ده‌بێت ئه‌مانه‌ به‌رپرسیاربن له‌به‌رامبه‌ر ئه‌و شتانه‌ى خۆیان ده‌یکه‌ن.

په‌یامى کۆتایی خالید ره‌شید چییه‌ ؟

من جارێکى دیکه‌ سوپاسى ئێوه‌ ده‌که‌م، له‌رێگه‌ى راگه‌یاندنه‌که‌ى ئێوه‌وه‌ ده‌مه‌وێت به‌ خه‌ڵکى خۆشه‌ویستى رابگه‌یه‌نم که‌ دووه‌م رۆژى جه‌ژن له‌ته‌لارى هونه‌ر کۆنسێرتێک ده‌که‌م و داوا له‌خۆشه‌ویستانم ده‌که‌م بێن و به‌شداربن. ساڵه‌هاى ساڵه‌ من له‌زۆربه‌ى شوێن کۆنسێرتم کردووه‌ جگه‌ له‌وڵاتى خۆم نه‌بێت. زۆر سوپاس بۆ ئه‌و ده‌رفه‌ته‌ و رێز و خۆشه‌ویستیم ده‌نێرم بۆ هه‌موو ئه‌و شه‌ڕڤانانه‌ى ئێستا له‌باکورى کوردستان له‌ناو شه‌ڕدان چاوى یه‌که‌ به‌یه‌کیان ماچ ده‌که‌م ، هیودارم به‌رده‌وام بن له‌و تێکۆشانه‌ ئێمه‌ به‌دڵ و رۆح و گیان له‌گه‌ڵ هه‌رچوار به‌شى کوردستانین و خوێن له‌لوتى مندالێک بێت ئێمه‌ هه‌ستى پێده‌که‌ین و هیواى سه‌رکه‌وتنیان بۆ ده‌خوازم و سه‌رکه‌وتن هه‌ر بۆ گه‌لى کورد و کوردستانه‌.

ک.ر