شەهید ڤیان فکری ئاهورامەزدای سەردەمی سەرخست

نەجەوانێکی زیرەک و خاوەن فکرێکی ئازاد بوو، بەشداریی زۆربەی کۆڕ و کۆبوونەوە ڕۆشنبیرییەکانی دەکرد، پەرتوکەکانی ئۆجالانی دەخوێندەوە و بەهۆیەوە بە ڕاستینەی ژن و مێژووی گەلەکەی ئاشنا بوو، دواجار ڕێگای خۆی دۆزییەوە و بوو بە گەریلا، لە چالاکییەکی گیانبازییشدا شەوەزەنگی ڕووناک کردەوە و فکری ئاهورامەزدای سەردەمی سەرخست.


لەیلا والی حسێن، ئەو ژنە شۆڕشگێڕەی كە لە شەوی  ١لەسەر ٢ی مانگی شوباتی ساڵی ٢٠٠٦دا لە چیای هەفتانین لە چالاكیەكی گیانبازیدا، گیانی پێشکەش بە گەل و نەتەوەکەی کرد، پێش چالاکییەکەشی بە نامەیەکی بەرفراوان بانگەوازیی لە گەل کرد، کە پێویستە لە ١٥ی شوباتدا ویژدانە سەهۆڵبەندەکان بتوێننەوە.

لەیلا، بە سێ ناوی دیکە ناسراوە 'ڤیان جاف، ڤیان کاروخ و ڤیان سۆران' ساڵی ١٩٨١ لە شاری سلێمانی لە دایکبووە، هەر لەمنداڵییەوە جیاوازییەکانی دەرکەوتووە، نەیویستووە نەریتە باوەکانی کۆمەڵگای بەسەردا بچەسپێت، کە ڕێگا لە ئازادیی و پێشکەوتنی کچان دەگرن، بۆ ئەوەش تێکۆشانی کرد، قۆناغەکانی خوێندنی بە سەرکەوتوویی دەبڕی، بەشداریی لە چالاکیی و کۆڕە ڕۆشنبیرییەکاندا دەکرد، کتێبی فکریی دەخوێندەوە، بەمەش سەرنجی خانەوادە و دەوروبەری بۆ خۆی ڕاکێشا و جیاوازیی خۆی نیشان دا.

تەمەنی تەنیا ١٥ ساڵبوو، بەڵام یاخی و خاوەن فکرێکی پێگەیشتووبوو، ئەو بڕیارێکی گرنگی لە ژیانی خۆیدا دا و لە بەهاری ساڵی ١٩٩٧ بەشداری ڕیزەکانی گەریلا بوو، لە ژیانی گەریلایەتییدا ئەوەی کە لەسەر پەکەکە بیستبووی ئەزموونی کرد و بە تەواوەتی وابەستەی ئەو فکر و فەلسەفەیەبوو.

لەدوای دەستگیرکردنی عەبدوڵا ئۆجالان، ڕێبەری پارتی کرێکارانی کوردستان-پەکەکە لە ساڵی ١٩٩٩، ڤیان جاف زۆر جار بیر لە ئەنجامدانی چالاکیی دژ بەو پیلانگێڕییە نێودەوڵەتییە دەکاتەوە، بەڵام وەک خۆی لە نامەیەکیدا بۆ ئۆجالان دەڵێت"لەبەرئەوەی هەلومەرج گونجاو نەبوو بۆ شتێكی وەها و بەتایبەتیش بۆ ئەوەی ئێوە زویر نەكەم هەر هەوڵمدا لەژیاندا دروستبوون، گرێدانی خۆم لەگەڵ ئێوەدا نیشان بدەم".

لە قۆناغێکدا، نائومێدیی باڵی بەسەر کورد و بێدەنگیی خۆی بەسەر باشوردا کێشابوو، لە ئاستی ناوخۆیی و نێودەڵەتیی بێدەنگیی لەبەرامبەر دەستگیرکردن و گۆشەگیرکردنی ئۆجالان هەبوو، پەکەکە لە دۆخێکی دژواردا بوو، دەوڵەتی تورک هەوڵی پێشخستنی سیخوڕیی و خیانەتکردنی لەناو پەکەکەدا دەدا، لەسەر ڕێنمایی ئۆجالان، پەکەکە کۆنکرەی سەرلەنوێ ئاواکردن-ی بەست و ڤیان جاف-یش لەناو کۆمیتەی ئامادەکاری کۆنگرەدا، کە ١٥ کەس بوون جێگای گرت، بەستنی کۆنگرە هێزی بە ڤیان جاف-دا، بەڵام پێیوابوو ئەو قۆناغە پێویستی بە وەڵامدەرەوەی بەهێزتر و چالاکیی هەیە، ئەویش ژنێک و باشوری کوردستان ئەنجامی بدات.

ئەو بڕیاری چالاکیی گیانبازیی دا و لە شەوی ١/٢ی مانگی شوباتی ٢٠٠٦ لە ناوچەی حەفتانین لەسەر سنووری باکوری کوردستان بە دروشمی"سەر لەنوێ واتادان بە گوتەکانمان" چالاکییەکەی پێکهێنا، چالاکییەکەی شەهید ڤیان دەنگدانەوەی ئێجگار گەورەی هەبوو، هێزی زیاتری دایە بەر پەکەکە و گەنجانێکی زۆریش لە باشوری کوردستانەوە بەشداری ڕیزەکانی گەریلا بوون.

ڤیان جاف، پێش ئەنجامدانی چالاکییەکە نامەیەکی چوار بەشیی نووسیبوو، دوای شەهیدبوونی ئەو نامانە بڵاوکرانەوە و هەموو کەس لە ئامانج و واتای ئەو چالاکییە تێگەشت.

یەکەم بەشی نامەکەی ڤیان جاف بۆ هەڤاڵەکانی بوو، بەشی دووەم عەبدوڵا ئۆجالان، ڕێبەری پارتی کرێکارانی کوردستان و بەشی سێیەم بۆ گەلی باشوری کوردستان و کۆتابەش-یش بۆ خانەوادەکەی.

شەهید ڤیان لە نامەکەیدا بۆ هەڤاڵانی نووسیوێتی"لە  پەکەکەدا گەورەترین چالاکی خودی سۆزە (گوتنە)، بەڵام کاتێک‌ گوتنیش واتای خۆی ونکرد، بزانن کەغەفڵەت هەیە، بێ‌ ویژدانی هەیە، داڕووخانێکی ئەخلاقی هەیە، دەرئەنجامی ڕەوشێکی وەهاش مسۆگەر خیانەتە، گەلی کورد، ژن و پەکەکە و سەرۆک ئاپۆ لە بەرئەوەی بەردەوام لە پشتەوە خەنجەریان لێدراوە، هەموو هەست و هۆش و هەڵبەست و گۆرانییەکانیان، لاوانەوە و گوتوبێژەکانیان بەکەسەرێکی مەزنەوە، بەڵام هاوکات بە ئیرادەی بەرخۆدانی و تێکۆشانیشەوە باس لەخیانەت دەکەن و وەکو شەڕی نێوان ئاهورامەزدا و ئەهریمەن لەنێو پێکدادانێکدان، زەردەشت دەڵێ: لەئەنجامی ئەم شەڕەدا چەندە زەحمەتیش بێت ڕووناکی واتە ئاهوورامەزدا هەر سەردەکەوێت‌، بەڵام بە مەرجێ‌ مرۆڤەکان باش بفکرن، جوان قسە بکەن و باش بکەن، جا ئەمڕۆ کاتی ئەوە هاتووە کە باش بفکرین، جوان قسە بکەین، تاوەکو فکری ئاهوورامەزدای سەردەم سەربکەوێت"‌.

هەروەها بۆ "بۆ ڕۆشنایی شەوەزەنگەكان 'سەرۆك ئاپۆ' "، دەنووسێت" سەرۆكی من، ئەم چالاكییەی كە ئەنجامی دەدەم لە گەڵ ئەوەی ناڕەزایی و ئیسپاتێكە لەدژی ئەو ناهەقییەی كە لەدژی ئێوە و گەلی كورد لەلایەن دەوڵەتانی سەردەستەوە پەیڕەو دەكرێت‌، هاوكات ڕەخنەدانێكی هاوڕێیەتی كەم و لاواز و ڕزگاربوونمە لە هەستی شەرمەندەیی و بێ‌ ڕوومەتی لە بەرامبەر مێژوو و گەلەكەمدا، ئاستی ئیدیعا و باوەڕیمە بەوەی، كە هەتا تاكە كەسێكیش بمێنێ‌ ئەم فەلسەفە و هێڵی ژیانەی ئێوە هەر دەژی و سەردەكەوێت".

لە بەردەوامیی نامەکەدا دەنووسێت:"زۆر كەس دەڵێت و دەفكرن كە تا ئایدیۆلۆژی لەناوببەن و نەهێڵن، من گاڵتەم بەمە دێت و ئیدعایەكی زۆر پڕوپووچە، چونكە ئێوە ئیدی لە دڵ و مێشک و حوجرەی بە ملیۆنان كەسدا و بە تایبەتی لە دڵی ژناندا جێگیربوون و بوون بە ماڵی مێژوو و كۆمەڵگا، هەمووجارێک بەوەفایی و راستگۆیی ژنت بە ئێمە ناساند جا ئەمڕۆ سەرباری هەموو كەموكورتی و لاوازییەكانمانەوە دەمەوێت ڕەخنەی خۆم بدەم و بڕیاری بوونی خۆم لە هێڵی سۆسیالیزمی زانستی و دیموكراتی و پارادیگمای نوێ‌ نیشان بدەم و كەمێكیش بێت، پەیامێك بدەمە پاشڤەڕۆیەتی نێوخۆ و هێرشەكانی دەرەوە، منیش زۆرجار وەكو هەڤاڵانی شەهید دەمگوت، خوزگە لە گیانم بە بەهاتر شتێكی تر هەبووایە لەپێناو ئازادی سەرۆک و گەلەكەم و ژنە چەوساوەكاندا فیدام بكردایە".

شەهید ڤیان، خۆی وەک ژن بە قەرزارباری ئۆجالان دەزانێت، بۆیە بۆی دەنووسێت:"بەردەوام رێنماییەكەی تۆ بۆ شۆڕشی باشوور كە وەك شۆڕشێكی ژن بەناوی دەكەن، لەمندا ورەو ئاڕاستەی تێكۆشانی دیاری كردووە، ئێستاش لەنێو ئەو بێ‌ دەنگی و مردنەی كە لەباشووردا هەیە و دەمەوێ‌ وەك ژنێكی باشوور كەمێكیش بێت قەرەبووی پاداشتی رەنج و چاكەكانی ئێوە بدەمەوە".

ڤیان جاف، بەبیری گەلی کوردی دێنێتەوە، کە ئەمریکا و دەوڵەتانی ڕۆژئاوا هیچ کات دۆستمان نین و نابێت پیلانەکانیان جێبەجێ بکەن، بەتایبەت کە دەیانەوێت باشور بکەنە داوێک پارچەکانی دیکە و دەنووسێت"دەوڵەتانی ڕۆژئاوا بەگشتی و ئەمریكییەكانیش بەتایبەتی سەرباری ئەوەی كەخۆیان سەبەبی دروستبوونی كێشەی كوردستانن لەمێژوودا، ئەمڕۆ بێ شەرمانە پیاوەتی بەسەر ڕەنجی گەل و خوێنی شەهیدانمانەوە دەكەن، خۆیان بەخاوەن و ئافرێنەری دەسكەوتە مێژووییەكانی ئەمڕۆی كوردستان دەزانن و دەیانەوێت باشووری كوردستان بكەنە قەڵایەك بۆ پاراستنی بەرژەوەندییە سیاسییەكانی خۆیان لەرۆژهەڵاتی ناویندا، هەتا ئێستاش لەلایەك بەدوای ئەو فڕوفێڵانەوەن كە چۆن و كەی و لەكوێ‌ كوردی باشوور لە دژی دەوڵەتانی وەك توركیا و سوریا و ئێران بەكاربێنن".

شەهید ڤیان جەختی لە گرنگیی یەکگرتنی کورد کردووەتەوە و نووسیوێتی"لاوازی كوردی هەر پارچەیەك دەبێتە لاوازی تەواوی كوردستان و چارەنووسی هەر چوارپارچەی كوردستان وەكو گۆشت و نینۆك پێكەوە گرێدراون، بەتایبەتی هەتا كێشەی كورد لە پارچەی مەزنی كوردستان واتا باكوردا چارەسەر نەكرێت‌ مەحاڵە كوردی پارچەكانی دیكە بەشەرەف و بەئازادیی بژین، لەسەر ئەم بنەمایە بانگ لە تەواوی گەلی كوردی باشووری كوردستان دەكەم كە بێ‌ دەنگی و بێ‌ بەرپرسیارێتی لەبەرامبەر شۆڕشی باكووری كوردستان پەسند نەكەن، چونكە بێ‌ دەنگی دەبێتە هۆی مردن و بە مردوویی لەدایكبوونی ئیرادەو دەسكەوتی نوێی كورد لەباشووردا و زۆر درێژە ناكێشێت".

بە خانەوادەکەشی دەڵێت"ئیدی کاتی ئه‌وه‌ هاتووه‌ که‌ بڕیار بده‌ن خاوه‌ن له ‌مرۆڤایه‌تی و مێژووی قاره‌مانێتی و به‌رخۆدانی گه‌له‌که‌مان ده‌ربکه‌ون و ئێوه‌ش بڵێن"وه‌ک هه‌ر کوردێکی به‌ شه‌ره‌فین و به‌ پێی توانا خزمه‌ت ده‌که‌ین"، کاتێک که‌ من له‌ئێوه‌ دابڕام، ١٥ ساڵان بووم، ئێستاش ته‌مه‌نم بووه‌ته‌ ٢٤ ساڵ، تکا ده‌که‌م هه‌ندێک واقیعیانه‌ بیربکه‌نه‌وه‌ و بپرسن ئه‌م کچه‌ هه‌تا ئێستا چی ده‌کات و چۆن و بۆچی تێده‌کۆشێت‌؟".

داواشیان لێدەکات "بهێڵن هه‌ڤاڵان بێنه‌ ماڵتان و ئێوه‌ بچنه‌ لایان، نامه‌کانی من بخوێننه‌وه‌ و پرسیاری ژیانی من و هه‌ڤاڵان بکه‌ن، هه‌موو ڕۆژێ‌ گوێ‌ له‌ ته‌له‌فزیۆنی "ڕۆژ" و ڕادیۆی "میزۆپۆتامیا" بگرن و کتێبی سه‌رۆک بخوێننه‌وه‌، ئه‌وکاته‌ له‌ کچی خۆتان تێده‌گه‌ن و واتا ده‌ده‌نه‌ مانه‌وه‌ی من له ‌نێو ئه‌م ژیانه‌دا".

لەدوای شەهیدبوونی، شەهید ڤیان تەنیا بە گەریلایەک و ئەندامێکی خانەوادەکەی نەمایەوە، ئەو بوو بە شەهیدی نیشتیمان و جێگای شانازیی گەلێک و تەنانەت هەموو مرۆڤایەتیی، حسێن عەلی، خاڵی شەهید ڤیان جاف، لەو بارەیەوە دەڵێت:"لەیلا بە تەنیا خوشکەزای من نییە و شەهیدی تەواوی خەڵکە و ئەوەی نیشتمانپەروەر بێت پەیکەرێکی ئەو شەهیدانەی تا ئاستی پەرەستن لە دڵی خۆیدا دروستکردووە".

حسێن عەلی، بەم جۆرە باسی چالاکییەکەی شەهید ڤیان دەکات"وەک چۆن خوێندکارێک لە کۆتایی خوێندندا بڕوانامەیەک بە دەست دێنێت، ڤیانیش ئەو بڕوانامەیەی بۆ خۆی تۆمار کرد و شەوەزەنگی دیلیەتی و ئەو فکرەی شکاند، کە  دەڵێت ژنان توانای هیچیان نییە و دەستی دایە چەکێک کە ڕێگاکەی دوور و درێژە و کەم پیاویش ئیرادەی ئەوەی هەیە کە هەڵیگرێت".

ئەمڕۆ ١٤هەمین ساڵیادی شەهیدبوونی ڤیانە، ئەو ژنەی کە وەک قارەمانێک ناوی خۆی لە مێژوودا نووسییەوە و ناوی لەسەر زاری هەر ژنێک و هەر کەسێکی ئازادیخوازدایە.

 

ش.ف