لەیلا قاسم بۆ هەمیشە بوو بە بوکی کوردستان و ئازادیی لە ئامێز گرت

کاتێک باس لە ژنە تێکۆشەرەکانی باشووری کوردستان دەکرێت، هەرزوو لەیلا قاسم، وەک یەکێک لە درەوشاوەترین مێژووی خۆڕاگریی ژنان و جەسارەت لە ئاوەزماندا دێتە مەیدان، چونکە ئەو یەکەم ژنی باشوور بوو لەسەر بیروباوەڕی سیاسی لەسێدارەدرا، لەیلا، تووانی لە ماوەی ژیانیدا بۆ گەلەکەی بە تێکۆشانێکی بێ وێنە، مێژوویەکی پڕ لە سەربەرزی بۆ خۆی و ژنان تۆمار بکات.


لەیلا قاسم حەسەن، یەکێکە لە ژنە تێکۆشەرەکانی باشوری کوردستان، ساڵی ١٩٥٢ لە گوندی بامیلی سەر بە شارۆچکەی خانەقین لە خێزانێکی ھەژار و نیشتمانپەروەری کورد لەدایکبووە، ٤٦ ساڵ لەمەوبەر و لە ڕۆژێکی وەک ئەمڕۆدا، لە تەمەنی ٢٢ ساڵیدا، لەسەر بیروباوەڕی سیاسی لەگەڵ چەند هاوڕێیەکی لەسێدارەدرا، بەوەش بووە یەکەم ژنی باشووری کوردستان کە لە سەر دەستی جەلادەکانی ڕژێمی بەعسی ئەوکاتە لە سێدارە بدرێت.

لەیلا قاسم، لە تەمەنی ١٨ ساڵیدا لە ساڵی ١٩٧٠ لە ڕێگای برا گەورەکەیەوە لەگەڵ بزوتنەوەی سیاسی نەتەوەکەی ئاشنا دەبێت و لەنێو ڕیزەکانی یەکێتیی قوتابیانی کوردستان خەبات و تێکۆشانی دەستپێدەکات، هەرزوو توانی ئەو قسە و باسانەی کە ژن ناتوانێت تێکۆشان بکات ڕەتبکاتەوە و بیسەلمێنێت ئەوە زهنیەتی کۆمەڵگایە ئەو بیرەی دروستکردووە، ئەگەرنا ئیرادە هەبێت هیچ شتێک مەحاڵ نییە، لەیلا قاسم، دواتر لەگەڵ جەواد ھەمەوەندی کە خۆشەوستی بووە، پێکەوە خەبات و چالاکییان لەنێو ڕیزەکانی پێشمەرگە کردووە.

قاسم حەسەنی باوکی لەیلا، کرێکاری کۆمپانیای پاڵاوگەی نەوتی ئەڵوەند بووە، دوای ئەوەی خانەنشین کراوە، لە ساڵی ١٩٧١ لە خانەقین ماڵیان گواستووەتەوە بۆ بەغدا، لەیلاش هەر لەوێ لە بەشی کۆمەڵناسی کۆلێژی ئادابی زانکۆی بەغدا وەرگیراوە و لەپاڵ خوێندندا لە ڕێکخستنەکانی ئەوکاتەی پێشمەرگەدا کاری کردووە و هەوڵی بەدیهێنانی ئازادی بۆ کوردستانداوە.

لەگەڵ بەردەوامی کارو خەباتی لەیلا لەو سەردەمەدا، ڕژێمی ئەوکاتەی عێراق هەوڵەکانی بۆ سەرکوتکردن و دەستگیرکردنی ڕێکخستنەکانی کورد چڕ کردووەتەوە و لەو چوارچێوەیەدا لە ڕۆژی ٢٨ی نیسانی ١٩٧٤دا لەیلا قاسم و چوار لە ھاوڕێکانی بە ناوەکانی (جەواد ھەمەوەندی، نەریمان فوئاد مەستی، حەسەن حەمەڕەشید و ئازاد سلێمان میران)، لە ئەنجامی ھەڵمەتێکی بەرفراواندا دەستگیرکران.

دوای دەستگیرکردنیان ڕۆژنامەی الصورە-ی زمانحاڵی ڕژێمی بەعس، ڕادیۆ و تەلەفزیۆنی ناوخۆیی عێراق، لەیلا قاسم و ھاوڕێکانی وەک تێکدەر و گێرەشێوێن ناوبرد، لەگەڵ ئەوەی لەزینداندا ئازار و ئەشکەنجەی زۆری لەیلا دەدرێت بۆ ئەوەی نهێنییەکان ڕێکخستن بدرکێنێت، بەڵام جەللادەکان نەیانتوانی هیچ دانپێدانانێکی لێوەربگرن.

لەبارەی ئازایەتی و بیری نەتەوەیی ئەو ژنە کوردە ڕێزان عەزیز، یەکێک خزمەکانی و نووسەر و کەسایەتیی خانەقین، دەڵێت کاتێک "لەیلا قاسم لە زینداندا بووە و دایکی سەردانی زیندانی ئەبوغورێبێ کردووە، لەوێ لەیلا قاسمی بینیوە و داوای لێکردووە دەستێک جلی کوردی بۆ ببەن، دایکیشی بەپەلە گەڕاوەتەوە و جلە کوردییەکانی بۆ بردووە، لەیلا وتوویەتی: جلە کوردییەکانم بۆ ئەو ڕۆژانەیە لە بەری بکەم کە دەبمە بوکی کوردستان لەگەڵ جەواددا لەسێدارە دەدرێم، بەشێک لە قژەکەشم ببڕن و بە کێلی قەبرەکەمەوە هەڵیبواسن و با ئەوکاتەی کوردستان ئازاد بوو قژەکەم بە هەوای ئازادی کوردستان بشنێتەوە ڕوحم ئاسودە دەبێت".

ڕێزان عەزیز دەشڵێت: لەیلا قاسم بۆ کورد کەسایەتییەکی کەم نییە و یەکەمین ژنە لەو سەردەمە لەسەر بیروباوەڕی سیاسی لەسێدارە درابێت.

لەبارەی ئازایەتی لەیلاوە دەشوترێت لەکاتی ئەشکەنجەدان و لێپرسینەوە لەگەڵی لەلایەن دەزگای ھەواڵگری بەعس-ەوە بە ئازایەتییەوە، پێی ڕاگەیاندوون کە "بە کوشتنی من ھەزاران کورد لە خەوی نەزانی وشیاردەبنەوە، زۆر خۆشحاڵ و سەربەرزم کە گیانم فیدای ڕێی ڕزگاری کوردستاندا دەکەم".

ڕژێمی بەعس، بۆ چاوترساندنی گەلی کورد و گەنجان بە تایبەت، لە دوای دادگایەکی نادادپەروەرانە و لەکاتێکدا ھێشتا دوو ھەفتە بەسەر دەستگیرکردنیان تێنەپەڕیبوو، بڕیاری لە سێدارەدانی بۆ لەیلا قاسم و هاوڕێکانی دەرکرد، هەر بۆیە لە کاتژمێر ٧ی سەرلە بەیانی ڕۆژی ١٢ی گوڵانی ١٩٧٤ لەیلا و چوار ھاوڕێکەی لەسێدارەدران.

دوای لە سێدارەدانی لەیلا قاسم لە سەرتاپای کوردستان، ھەزاران منداڵی کورد بە ناوی لەیلاوە ناونران و چەندین شوێنی وەک پارک وخوێندگا بەو ناوە ناسێنرا، هەروەها بە هەزاران گەنج بە ئەوینی تێکۆشانی لەیلاوە ڕوویان لە چیاکان کردووە، لەیلا قاسم بووەتە هەوێنی چیرۆک و داستان و ھەڵبەستی شاعیرانی گەورەی کوردی وەک جگەرخوێن و هێمن و شێرکۆ بێکەس و زۆر شاعیری دیکە.

لەو بارەیەوە هێمنی شاعیر لە پیاهەڵدانێکیدا بۆ لەیلا دەڵێت:

بزەی ھاتێ، وتی جەلادی خوێڕی!        بە کەیفی خۆت پەتت باوێژە ئەستۆم

ئەوە پەت نییە میداڵی ئیفتخارە              کە بوومە قارەمانی میللەتی خۆم

بۆچوونی ژنانی چالاکوان لە سەر لەیلا قاسم:

ئارین زانا، ئەندامی کۆمەڵگای ژنانی ئازادی کوردستان، دەڵێت: لەیلا قاسم بووە ئەو سیمبولە جوانەی کە هەزاران کچ و کوڕی ئەم وڵاتە کردیانە نموونە بۆ خۆیان و لە سەر ڕێی ئەو ڕێیان گرتەبەر و بوو بە ئیلهام بۆ هۆنراوەی شاعیران، لەیلا بووە بووکی کوردستان و سەربەرز ئازادی لە ئامێز گرت و مەشعەلی عەشقی گەیاندە لەیلاکانی دوای خۆی.

هەروەها بەسێ ئەرزنجان، ئەندامی دەستەی بەڕێوەبەری کەژەکە، بە نمونەیەکی گرنگی تێکۆشانی ژنان پێناسەی دەکات و لەو بارەیەوە وتوویەتی: لە باشوری کوردستان زانست و تێکۆشانی ئازادیی ژن هەر ڕۆژ زیاتر پێشدەکەوێت، هەروەک دەزاندرێت لە مێژووی باشوری کوردستان-دا ژنانی کورد لە بەرخۆدانی دژی ڕژێمی سەدام-دا بە وڵاتپارێزیی، فیداکاریی و چاونەترسیی گەورە جێیان گرتووە و ڕەنجیان داوە، لەیلا قاسم بە کرداری چاونەترسانە و گیانفیدایانەی، بە خۆشەویستی و دڵسۆزیی خۆی بۆ وڵات، ژنانی کورد و هەموو ژنان بووەتە نمونە، سەدان ژن وەک لەیلا قاسم لە ڕاپەرین، لە ژیان و لە شەڕدا بەرخۆدانیان کردووە.

ک.س