کەرکوک، ژنان ناڕەزایی دەردەبڕن و داوای پلانی بەرنگاربوونەوەی توندوتیژی دەكەن

لە ڕۆژی جیهانی ژناندا، كۆمەڵێك ڕێكخراوی ژنان بە هاوبەشی گردبوونەوە و چەند داوكاریەكیان بۆ ڕوبەڕوبونەوەی توندوتیژی خستەڕوو، هەروەها بەپێی ئامارێک کە لەگردبوونەوەکەدا خرایەڕوو، تەنها ساڵی ڕابردوو ١٩٠٥ حاڵەتی توندوتیژیی دژی ژنان لە سنوورەکە تۆمارکراوە.


ئەمڕۆ بەشێك لە ڕێخراوەكانی كۆمەڵگای مەدەنی تایبەت بە ژنان، لە سەنتەری ڕۆشنبیری كەركوك گردبوونەوە و بەیانامەیەكیان بۆ دەزگاكانی ڕاگەیاندن خوێندەوە.

لە گردبونەوەكەدا، هانا شكور چالاكوانی ژنان بەیانامەی هاوبەشی ڕێكخراوەكانی خوێندەوە، تێیدا هاتبوو: هەشتی مارسی ئەمساڵ لە كاتێكدا یاد دەكەینەوە وڵاتەكەمان لە بارودۆخێكی نەگونجاودایە بۆ گۆڕنكاری چاكسازی لە پێناو دادپەروەری كۆمەڵایەتی و یەكسانی و ژیانێكی سەرزبەرزانە، ڕاپەڕینی گەلانی عێراق دەنگێكی ناڕەزایی گەل بوو بە ڕووی هەموو لایەنە سیاسیەكان كە بەشدار بوون لە ئیدارەدانی لە ڕووی ئابوری و سیاسی و كۆمەڵایەتییەوە.

هەروەها هاتبوو: لەم بارودۆخەدا ژنان ئەركێكی قورسیان گرتووەتە ئەستۆ، كە ئەویش ڕۆڵێكی گرنگیان هەیە لە ناڕەزاتییەكانی عێراق، ئێمەی چالاكوان و بەرگریكار لە مافی ژنان لە شاری كەركوك سڵاو ڕێزمان بۆ كچان و ژنانی وڵات هەیە، بێگومان هەوڵەكانتان شۆڕشێكە لە پێناو دورستكردنی وڵاتێك كە هاوڵاتی تێدا یەكسان و كەشی ئازاد و یەكساندان ڕێز لە مافەكانی مرۆڤ بگرن.

داواکارییەکانی ژنان بریتیبوون لە:

-كاركردن لەسەر دامەزراندنی ژنانی لێهاتوو، كە دەزگایەكی یەكگرتوو سەربەخۆ بێت بۆ هەستانەوە كاریگەر كردنی ڕۆڵی ژن.

-دامەزراوەی جۆری كۆمەڵایەتی بۆ كاری دڵسۆزانە و بەدەستهێنانی یەكسانی ژن و پیاو و تێكەڵكردنیان بە سیاسەت و دورستكردنی پەیكەربەندی بەرنامە و پلان بۆ شوێن و پڕۆژەكان.

-پەلەكردنی لە بڕیاری یاسایی هەستانەوەی توندیژی دژ بە ژنان.

-كردنەوەی خولی تایبەت بە ژنانی كەركوك وەك پۆلیس و ئەفسەر و لێكۆڵەر.

-دابینكردنی شوێنی تایبەت بە ژنانی هەڵهاتوو لە توندوتیژیی.

-دانانی پلان و ڕووبەڕووبوونەوەی هۆكارەكانی خۆكوشتنی ژنان.

-باشتركردنی گوزەرانی ژیان لە ڕێگای پێدانی سلفەی قەرزەوە.

-كاركردن و جێبەجێكردنی بڕیاری ئەنجوومەنی ئاسایشی گشتی ١٣٢٥ تایبەت بە ژنان.

دواتر سرود ئەحمەد، بەرپرسی لقی كەركوكی كۆمەڵەی هیوای عێراقی دەربارەی ئاماری تونوتیژی دژ بە ژنان وتی: لە ساڵی ڕابردوودا تەنها لە كۆمەڵەكەی ئێمە ١٩٠٥ حاڵەتی توتدوتیژی دژ بە ژنان تۆماركراوە، ئامارەكانی لای ئێمە بەم شێوەیە، توندوتیژییەكان جەستیەین و دەرونی و هەموو جۆرە حاڵەتەكانی دیکەی تێدایە.

 

س.ح