کەلار، دانانی تاوه‌رێكی ئاسیا سێڵ دانیشتووانی گەڕەکێکی نیگەران کردووە

دانانی تاوەرێکی پەیوەندی لەلایەن کۆمپانیای ئاسیاسێڵ، لە گەڕەکێکی ‌شاره‌دێی ڕزگاری، نیگەرانی دانیشتووانی ئەو گەڕەکەی لێکەوتووەتەوە، بەهۆی ئەوەی دانانی ئەو تاوەرە بەمەترسی بۆ سەر تەندروستییان دەزانن، پسپۆڕێکیش جەختدەکاتەوە کە دانانی تاوەرەکانی گەیاندن زیانی بۆ تەندروستی مرۆڤ هەیە. 


دانیشتووانی گەڕەکی گەرمیانی ‌شاره‌دێی ڕزگاری سەر بە شارۆچکەی کەلار نیگەرانن لە دانانی تاوەر (بورج)ێکی پەیوەندیی و گەیاندنی تایبەت بە هێڵەکانی پەیوەندیکردن لەسەر بانی یەکێک لە ماڵەکانی گەڕەکەکەیان لەلایەن کۆمپانیای ئاسیاسێڵ، چونکە دانانی ئەو تاوەرە بەمەترسی بۆ سەر تەندروستییان دەزانن و پێیان وایە نەخۆشی مەترسیدار بڵاو دەکاتەوە.    

لوقمان ئه‌حمه‌د، هاوڵاتیه‌كی دانیشتووی گه‌ڕه‌كی گه‌رمیانەو باس لەوە دەکات: "هاوڵاتییه‌كی گه‌ڕه‌كه‌كه‌مان بێ گوێدانه‌ زیان گه‌یاندن به‌هاوڵاتیانی دیكه‌، هه‌ستاوه‌ به‌ دانانی تاوه‌رێكی کۆمپانیا ئاسیاسیڵ له‌سه‌ربانی ماڵه‌كه‌ی خۆی، ئێمه‌ش ئه‌مه‌ به‌كارێكی خراپ و پڕمه‌ترسی بۆ سه‌ر ته‌ندروستی و ژینگه‌ی  خۆمان وگه‌ڕه‌كه‌كه‌مان ده‌زا‌نین، ژماره‌یه‌ك واژۆمان كۆكردوه‌ته‌وه‌ دژ به‌دانانی ئه‌و تاوه‌ره‌ و ئاراسته‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری شاره‌دێیه‌كه‌مان كردووه‌ و سكاڵامان تۆمار كردووه‌".

لەسەر ئەو پرسە سروه‌ محه‌مه‌د، به‌ڕێوه‌به‌ریی شاره‌دێی ڕزگاری ئەوەی خستە ڕووکە "دانیشتوانی گه‌ڕه‌كی گه‌رمیان (تیله‌كۆییه‌كان) سه‌باره‌ت به‌ناڕازیبونیان له‌ دانانی تاوه‌رێكی كۆمپانیای ئاسیا سێڵ، سكاڵایان تۆماركردووه‌و ئاراسته‌یان كردووین، ئێمه‌ش‌ داواكه‌یانمان ئاراسته‌ی ئیداره‌ی گه‌رمیان كردووه‌،  بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌وانیش فه‌رمانگه‌ی پۆسته‌ و گه‌یاندنی كه‌لار، ڕابسپێرن بۆ چۆنێه‌تی بنینیی شوێنی ئه‌و تاوەره‌ و دواتر بڕیار ده‌ده‌ن له‌سه‌ر چاره‌سه‌ری ئه‌و كێشه‌یە".

 لەباری زیانەکانی تاوەرەکانی گەیاندن عه‌بدولموته‌ڵیب ڕه‌فعه‌ت، مامۆستای زانكۆی گه‌رمیان و پسپۆر له‌بواری ژینگەو‌ سه‌رچاوه‌كانی ئاو، باسی لە زیانەکانی تاوەرەکانی گەیاندن کرد و وتی: "جۆرێكە لەپیسبوون و بوارێكی تازەیە لەزانستی پیسبوون بە (پیسبوونی ئەلیكترۆماگنەتیك electromagnetic pollution)) ناسراوەو كاریگەری زۆر خراپی هەیە لە سەر ژینگە وتەندروستی مرۆڤ  و زیندەوەران".

ئەو مامۆستایەی زانکۆ ڕوونیشیکردەوە "كێشەی ئەم جۆرە پیسبوونە لەوە خۆی دەبینێتەوە هەستی پێناكرێت و نابینرێت، چونكە بەشێوەی شەپۆلی موگناتیزیه"، ئەوەشی خستە ڕوو کە "لە وڵاتە پێشكەوتووەكان دەستكراوە بەئەنجامدانی توێژینەوە لە سەر كاریگەریەكانی ئەم جۆرە پیسبوونە، كە بەهۆی تاوەری هێڵەكانی تەلەفۆن و ئینتەرنێت، ژینگەی دەوروبەری مرۆڤ بەتەواوەتی تێكچووە و خه‌سڵەتەكانی خۆی لەدەستداوە، هه‌روه‌ها كاریگەری خراپی لەسه‌ر باڵندە  هه‌یه‌ و بووەتە هۆی لەناوچوونیان، هه‌ر بەپێی چەند توێژینەوەیه‌ك بەهۆی شەپۆلە كارۆموگناتیزییەكانی ئەو تاوەرانە، مێش هەنگ كۆنترۆڵ لەدەستدەدات بۆ دۆزینەوەی یا گەڕانەوەیان بۆ پوورەی هەنگ.

لەبارەی زیانە تەندروستییەکانی ئەم تاوەرانە بۆ سەر مرۆڤ، مامۆستاكه‌ی زانكۆی گه‌رمیان ڕوون کردنەوەی زیاتریدا "كاتێک مرۆڤ ئەم تیشكە ئەلیكترۆماگنەتیكه‌ی  بەرێژەیەكی زۆر بەركەوێ تووشی خەو زڕاندن ولاوازی لە ئەنجامدانی چالاكییەكانی ده‌بێت، چونكە هەست بەبێزای وژانە سەر وخه‌مۆكی ده‌كات، لە لایەكی ترەوە سەرچاوەیەكە بۆ توشبوون بەنەخۆشیەكانی شێرپەنجە به‌تایبەتی لە سەر منداڵان، وەكو شێرپەنجەی خوێن وموخ، هه‌روه‌ها كاریگەری لە سەر وەچە خستنەوە هەیە لەسەر مرۆڤ".

ک.س