هۆکارەکانی لاوازیی سینەما لە باشوری کوردستان دەخرێنە ڕوو

ئه‌کادیمی و شاره‌زایانی بواری فیلمسازی له‌ هه‌رێمی کوردستان، باس لە هۆکارەکانی لاوازیی بواری سینه‌ما دەکەن، کە گرنگترین هۆکارەکان بریتین لە نه‌بوونی بودجه‌ی تایبه‌ت به‌ سینه‌ما، پێشکه‌وتنی ته‌کنه‌لۆجیا، به ‌کلتورنه‌بوونی چوونه‌ سینه‌ما بۆ تەماشاکردنی فیلم.


له‌ دوای ڕاپه‌ڕینی ١٩٩١ لە باشووری کوردستان، ژمارەیەک فیلمی سینه‌مایی کوردی به‌رهه‌مهێنراون،‌ به‌ڵام به‌هۆی گرنگینه‌دانی پێویست به‌ سینه‌ما، فیلمەکان بەگشتی  لاواز بوون، ژماره‌ی ئه‌و فیلمه‌ سینه‌ماییه‌ کوردییانه‌ی لەدوای ڕاپه‌ڕینەوە به‌رهه‌مهێنراون، ٦٦ کورته‌ فیلمی سینه‌مایی و شه‌ش فیلمی سینه‌مایی درێژه، سه‌باره‌ت به‌ لاوازیی سینه‌ما له‌ هه‌رێمی کوردستان، که‌سانی ئه‌کادیمی و شاره‌زا له‌ بواری فیلمسازی بۆ ڕۆژنیوز دوان.

هەوراز محەمەد، فیلمساز، سەبارەت بە بەرهەمهێنانی فیلم لە باشوری کوردستان وتی:"بەرهەمهێنانی فیلم لە باشوری کوردستان نوێیە و لە دوای ڕاپەڕینەوە دەستکراوە بە بەرهەمهێنانی فیلمی سینەمایی، هەرچەندە بەرهەمهێنانی فیلمی سینەمایی لە هەرێم نوێیە، بەڵام توانیویه‌تی پێشکەوتن بەخۆیەوە ببینێت و بەشداریی فێستیڤاڵەکان بکات، بەڵام بە بەراورد بە سینەمای وڵاتانی دیکە سینەمای کوردی هەژارە."

هەوراز ئاماژەی بەوەشکرد، کە پڕۆسەی بەرهەمهێنانی فیلم سێ لایەنی سەرەکی دەگرێتەوە، ئەویش هونەری و پیشەسازی و بازرگانیە، بۆ هەریەک لەم لایەنانە لە هەرێمی کوردستان کەموکورتی هەیە، لە ئاستی بەرهەمهێنان وەک پێویست پێداویستییە تەکنیکییەکانمان لەبەردەست نیە و نەتوانراوە کادری باش بۆ پشتی کامێرا بەرهەمبهێنن، کێشیی لایەنە پیشەسازیەکەش ئەوەیە کە بە گروپ کار ناکرێت، لایەنە بازرگانیەکەش پەیوەندیی بە پەخش و بڵاوکردنەوە هەیە، زۆربەی فیلمه‌ سینەماییە کوردییەکان کورتە فیلمن، بۆیە تەنها لە فێستیڤاڵەکان و سۆشیال میدیا پەخشدەکرێن.

ئەو فیلمسازە باسیشی لە پەخشکردنی فیلم و درامای وڵاتانی دیکە کرد، وتی: پەخشکردنی فیلمی وڵاتانی دیکە کاریگەریی لەسەر کلتوری کوردی هەیە، بەتایبەت ئێران و تورکیا دەیانەوێت بە سیاسەت کار لە کلتوری باشوری کوردستان بکەن، هەروەها بێئاگایی میدیا کوردییەکان لە پەخشکردنی ئەو دراما و فیلمانە کاریگەریی لەسەر بینەری کورد کردووە و ئالودەی بوون، ئەمەش بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە کە لە باشور هەوڵنەدراوە گەشە بە دراما و فیلمی سینەمایی کوردی بدرێت، بۆیە بینەر ئالودەی فیلم و درامای وڵاتانی دیکە بووە. 

 که‌ی به‌شی فیلمسازی له‌ زانکۆی سلێمانی کرایه‌وه‌؟ 

به‌شی فیلمسازی له‌ زانکۆی سلێمانی له‌ ساڵی ٢٠١٦-وه‌ کراوه‌ته‌وه‌، پێنچ پسپۆڕیی له‌و به‌شه‌ ده‌خوێندرێن، نواندن، ده‌رهێنان، سیناریۆ، مۆنتاژ، سینه‌ماتۆگرافی که‌ کامێرا ده‌گرێته‌وه‌.

ژماره‌ی ئه‌و خوێندکارانه‌ی له‌و به‌شه‌ دەخوێنن نزیکه‌ی ٢٠٠ خوێندکار ده‌بن، ئه‌و به‌شه‌ له ‌سێ قۆناغ پێکدێت، لەکاتی دروستبوونیەوە بەشی فیلمسازی ٤١ کورتەفیلمی بەرهەمهێناوە، کە تایبەت بوون بە بوارەکانی 'جێندەر و کێشەکانی ژنان، جینۆساید' و چەندین بواری دیکە، کە بەهاوکاریی کۆمپانیا بەرهەمهێنەرەکان کاریان لەسەر کردووە، بەڵام ئەم بەشە لەڕووی ئامێری بەرهەمهێنانی فیلم کەموکورتییان زۆرە.

دکتۆر دڵشاد مسته‌فا، سه‌رۆکی به‌شی فیلمسازی له‌ زانکۆی سلێمانی، سه‌باره‌ت به‌وه‌ی که‌ له‌ ئێستادا بینەران کەم ڕوو له‌ سینه‌ما ده‌که‌ن، وتی: نەریتی چوونه سینەما لەساڵانی حەفتاکانی سەدەی ڕابوردوودا زۆر بووە، بەڵام دواتر بەهۆی ئەوەی ڕژێمی بەعس چوونەدەرەوەی لە شەواندا قەدەغە کرد، ئیتر چوونە سینەما لاواز بوو تاوەکو دوای ڕاپەڕین، بەڵام دوای ڕاپەڕینیش چوونە سینەما وەکو پێشتری لێنەهاتەووە، تاوەکو ئەم ساڵانەی دوایی کە لەشاری سلێمانی 'سینەما سالم' و 'سیتی سینەما' کرانەوە، پێشتر لە شاری سلێمانی سێ سینەما هەبوون 'سینەما ڕەشید، سینەما دڵشاد، سینەما سیروان'، بەڵام بەهۆی ئەوەی شوێنەکانیان موڵکی تایبەت بوون، بۆ بازرگانی بەکارهێنران و دووبارە نەکرانەوە بە سینەما.

دکتۆر دڵشاد پێشکەوتنی تەکنەلۆجیای بە هۆکارێکی دیکە زانی کە خەڵک کەمتر ڕوو لە سینەماکان دەکەن، وتی، لەوڵاتانی دیکە سەرەڕای ئەو پێشکەوتنە تەکنەلۆجییانە، بەڵام هەر دەچنە سینەما بۆ سەیری فیلم، بەڵام لە هەرێم تا ئێستا چوونە سینەما نەبووەتە کلتور.

سه‌رۆکی به‌شی فیلمسازی له‌ زانکۆی سلێمانی باسی لەوەشکرد، کە بەشی فلیمسازی لەگەڵ 'سینەما سالم' پڕۆژەیەکیان هەیە بەناوی 'بەکلتورکردنی سینەما'، پڕۆژەکە بۆ ئەوەیە کە بتوانن لە خوێندنی سەرەتاییەوە منداڵ فێری ئەوە بکرێت بچێتە سینەما، هەروەها سەردانی خوێندنگەکان دەکەن بۆ ئەوەی لەگەڵ خێزانەکانیان بچنە سینەما، ئەم پڕۆژەیەش بەمەبەستی ئەوەیە کە دووبارە چوونە سینەما ببێتەوە کلتور.

 دکتۆر دڵشاد لە کۆتایی قسەکانیدا هۆکاری کەمیی فیلمی سینەمایی کوردیی گەڕاندەوە بۆ ئەوەی کە حکومەتی هەرێمی کوردستان هیچ بودجەیەکی تەرخان نەکردووە بۆ سینەما، کەرتی تایبەتیش هیچ بڕوای بەوە نیە کە فیلم بفرۆشێتەوە، ئەرکی حکومەتە کەرتی هاوبەش دروستبکات بۆ سینەما، بەشێک لە بودجە و پێداویستییەکان خۆی تەرخانی بکات و بەشێکیش کەرتی تایبەت بیدات.

ڕۆڵی به‌ڕێوەبه‌رایه‌تیی هونه‌ری سینەمای سلێمانی چیه‌؟

له‌ساڵی ٢٠٠٥–وه لە سلێمانی به‌ڕێوەبه‌رایه‌تییەک بۆ هونه‌ری سینەما دامه‌زراوه‌، ساڵانە له‌ ڕۆژی سینه‌مادا چالاکیی تایبه‌تی هه‌یه‌.

کاوه‌ قادر، به‌ڕێوەبه‌ری به‌ڕێوەبه‌رایه‌تیی هونه‌ری سینه‌مای سلێمانی، باسی له‌و ئاسته‌نگانه‌ کرد که‌ هاتووه‌ته‌ به‌رده‌م به‌ڕێوەبه‌رایەتییه‌که‌یان، وتی: له‌ ئێستادا بودجه‌ بۆ سینه‌ما و به‌ڕیوەبه‌رایەتییه‌کانیان دابین ناکرێت، ئه‌مه‌ش وایکردووه‌ که‌ نه‌توانرێت به‌پێی پێویست کاره‌کانیان ئه‌نجام بده‌ن.

به‌ڕێوەبه‌ری به‌شی هونه‌ری سینه‌مای سلێمانی ئاماژه‌ی به‌وەش‌کرد، که‌ به‌ڕێوەبه‌رایه‌تیی هونه‌ری سینه‌مای سلێمانی هه‌میشه‌ هاوکاری سینه‌ماکانی شاری سلێمانی بوون، هه‌روه‌ها هاوکاریی هه‌ر ڕێکخراو و کۆمپانیایه‌ک ده‌که‌ن که‌ بیه‌وێت فیلمێکی سینه‌مایی کوردی به‌رهه‌مبێنێت.

ڕێژه‌ی چوونی خه‌ڵک بۆ 'سینه‌ما سالم' چۆنه‌؟‌

'سینه‌ما سالم' یه‌کێکه‌ له‌ سینه‌ماکانی شاری سلێمانی، له‌ ساڵی ٢٠١٦ دامه‌زراوه‌، ڕۆژانه‌ له‌ چوار کاتی جیاوازدا فیلم نمایش ده‌کات، به‌ڵام بەوتەی خۆیان، بە هەر چوار کاتەکە تەنها ١٠ که‌س سه‌ردانی ئه‌م سینه‌مایه‌ ده‌که‌ن، ئه‌مه‌ش ڕێژه‌یه‌کی زۆر که‌مه‌.

یه‌کێک لە کارمه‌ندانی سینه‌ما سالم ئاشکرایکرد، کە ئەو کاته‌نه‌ی که‌ فیلمه‌ سینه‌ماییه‌ کوردیه‌کان لە سینەماکە نمایشده‌کرێت، ڕێژه‌ی ئه‌و که‌سانه‌ی سه‌ردانی سینه‌ماکه‌ ده‌که‌ن بۆ بینینی فیلمەکە زیاتره‌ بەراورد بە کاتە ئاساییەکان.

 ک.ک