ئاشورییه‌کان که‌رکوک چۆڵ ده‌که‌ن

ئاشورییەكانی شاری كەركوك بەهۆی دۆخی نالەباری كەركوكەوە شارەكە چۆڵ دەكەن، شارەزاییەكی بواری مێژوو-ش دەڵێت: ئاشورییەكان بوونەتە قوربانی ململانێی توندڕەویی.


كەركوك بە شاری پێكەوەژیان و نەتەوەكان لە عێراق و جیهان بەناوبانگە، لەپاڵ نەتەوەی كورد و عەرەب و توركمان، ئاشورییەكان-یش پێكهاتەی سەرەكی شارەكه‌ن و چه‌نده‌ها ‌ساڵه‌ لە كەركوك دەژین و بە پێكهاتەیەكی ڕەسەن و مێژوویەكی درێژ لە كەركوك لە قەڵەم دەدرێن.

له‌ئێستادا به‌هۆی بارودۆخی ناله‌باری که‌رکوک ئاشورییه‌کان به‌رده‌وام کۆچ ده‌که‌ن بۆ شاره‌کانی دیکه، به‌تایبه‌ت له‌دوای شه‌ڕی داعش، بەردەوامیی قه‌یرانی سیاسیی و ئابووریی کۆمه‌ڵایه‌تیی له‌ که‌رکوک، ڕێژه‌ی کۆچکردن زیادییکردووه.

به‌پێی ئەو زانیارییانەی، کە سمكۆ بەهرۆز، شارەزای مێژووی كەركوك، بە ڕۆژنیوزی داوە پێشتر ئاشورییەکان ڕێژەی %5 بۆ6% ی دانیشتوانی کەرکویان پێکهێناوە،‌ به‌ڵام له‌ ئێستادا 1% - یش پێکناهێنێنن.

سمکۆ دەربارەی مێژووی ئاشووریەكان دەڵێت:"بە پێی ئەو سەرچاوە مێژوویانە، كە بەردەستە، وە بە پێی ئەو بەڵگانە كە لە كەركوك هەیە، كۆمەڵێك نەتەوە و ئاینی جۆراوجۆر لە كەركوك دەژین، هەریەكە و لە سەردەمانێكی جیادا شوێن و پێگەی خۆیان هەبووە، یەكێك لەو پێكهاتە ئاینیی و نەتەوەییانە ئاشوریی و كلدانی و ئەرمەنیەكان، لەڕووی ئاینەوە هەمووان دەگەڕێنەوە بۆ سەر ئاینی مەسیحی".

ئەو شارەزایەی مێژوو،‌ سه‌باره‌ت به‌ هاتنی ئاشورییه‌کان بۆ که‌رکوک دەڵێت:"بەشێكی زۆریان خەڵكی ناوچەكە بوون و بەشێكی تریان وەكو پەنابەر لە شەڕی جیهانی یەكەم و دووەم هاتوونەتە عێراق و باشوری كوردستان".

ناوبراو، لە بەردەوامییدا وتی:"لە بەڵگە مێژووییەكان وەها خراوەتە ڕوو، كە ئەمانە لە نەوەكانی ئیمڕاتۆریەتی ئاشورییەكانن، بەڵام ئێستا هەموو ئەو بەڵگە مێژوویانە ئەوە دەسلەمێنێت تاڕادەیەكی زۆر لە ڕاستییەوە دوورە، چونكە ئەو شوێنانەی كەوا ئیمپڕاتۆری ئاشورییەكان بەدەستیانەوە بوو، پاساویان ئەوەیە كەوا ئێستا مەسیحەكانی تێدا دەژین".

وتیشی:"كۆنترین بەڵگە كەوا ئاماژە بەوەدەكات ئاشورییەكان لە كەركوك ژیاون، سەرچاوە عوسمانیەكان باسی دەكەن، بە پێی ئەو گەڕیدە نوسانە بێت باسی ساڵی1800-كان كراوە، كە ئاشوریی لە كەركوك هەبوون، هێما بۆ ئەوەش كراوە ئەو كات سێ بەشی كەركوك كورد بووە و بەشێكی ئاشووریی و ئەرمەنی و جولەكە بوون، بەڵام زۆربەیان جولەكە بوون و كەمترینیان ئاشوریی بوون".

بەهرۆز، تیشك دەخاتە سەر ژمارەی دانشتووانی ئاشورییەكان و دەڵێت:"لە ساڵی 1800-كان ئاشوریەكان نزیكەی 1400 خێزان بوون، بۆیە لێرە دەگەینە ئەو ڕاستییەی كە بەشێكیان خەڵكی شارەكە بوون و هەر لەشارەكە هاتوونەتە سەر ئاینی مەسیح، بەشێكیشان لە دوای ئەو كۆمەڵكوژییەی كەوا حكومەتی توركیا بەرامبەر ئەرمەنیەكان لە توركیا و باكوری كوردستان ئەنجامیدا، زۆربەیان كۆچیان كرد بۆ عێراق و باشوری كوردستان، وە لە ناوچە سنورییەكان و ناوچە شاخاوییەكان جێگربوون بۆ پاراستنی ژیانی خۆیان".

هه‌روه‌ها به‌هرۆز وتی:"لە ڕابردوودا سمكۆ خانی شكاك كەسایەتیەكی دیاری مەسیحەكانی كوشت بەناوی (مار شەمعون) كە بۆ بەرژەوەندی وڵاتی بەریتانیا كاری دەكرد، ئەمە وایكرد پیكدادان لەنێوان مەسیحەكان و كوردەكان ڕووبدا، دوای ئەم ڕووداوەش ئاشورییەكان لە كەركوك كوردستان و عێراق مانەوە و ژیانی خۆیان بردە سەر، تا ئەو ڕووداوانەی لە دوای پرۆسەی ئازادی عێراقەوە ڕوویاندا، لەوەكاتەوە ئاشوورییەكان كەوتنە بەر شاڵاوێكی گەورەی كوشتن و بڕین لە عێراق".

ئەوەش دەڵێت:"بەهۆی كوشتنی ئاشورییەكانەوە لە عێراق، بەشێكی زۆریان كۆچیان كرد بۆ هەرێمی كوردستان، بەڵام كە شەڕی داعش بەسەردا هات، ئەو ناوچانەی كەوا مەسیحەكانی تێدا بوو لە هەرێم كەوتنە بەر شاڵاوی داعش، وای لێهات بەشێكی زۆریان كوژراو و بەشێكی تریان كۆچیان كرد هاوشێوەی ئێزیدییەكان، بۆیە زۆربەی گوند و شارەدێكانیان خاپور كرا، وە ئەو یاساییە كە له‌لایه‌ن دەوڵەتە ئەورپییەكانه‌وه‌ دەرچوو، بووە ڕێگا خۆشكەر بۆ ئەوەی ئاشورییەكان كۆچ بكەن".

دەربارەی ژمارەی ئێستای ئاشوریەكان لە كەركوك، ناوبراو دەڵێت:"بەشێكی زۆر زۆر كەم لە ئاشوریەكان لە كەركوك ماونەتەوە، دەتوانین بڵێین ئەو ژمارەیەش %1ی دانشتوان پێكناهێنێت، كە لە ڕابردوودا بەپێی سەرچاوەكان %5 بۆ%6-ی دانشتوانی كەركوكیان پێکدەهێنا، ئەوەی جێگای خۆشحاڵییە ئەوەیە كە ئاشورییەكان وەك برا لەگەڵ خەڵكی كەركوك ژیاون، هیچ كێشەیه‌کیان لەگەڵ نەتەوەكانی شارەكە نەبووە، وە بیری توندڕەوی مەترسی لەسەریان دروست كردووە بۆیە نە كەركوك و نە عێراق ئارام نییە بۆیان و بە ناچاریی كۆچیان هەڵبژاردووه‌".

ش.ف