ئایە دامەزراندنی هەرێمی ئەنبار دەستوورییە؟

 وسام زەهرونی

لە كاتێكدا ململانێی سیاسیی لەسەر پێكهێنانی حكومەتە خۆجێییەكان بەردەوامە، دۆسێیەی بە هەرێم كردنی پاریزگای ئەنبار سەریهەڵداوەتەوە، هەرچەندە ئەم پڕۆژەیە لەلایەن دەسەڵاتی دادوەری عێراقەوە لە باربراوە، بەڵام شارەزایانی یاسایی پێیان وایە ئەمە مافێكی دەستوورییە.

عەلی تەمیمی
عەلی تەمیمی

عەلی تەمیمی شارەزای یاسایی بە ڕۆژنیوزى ڕاگەیاند، ڕێگای یاسایی و دەستووری بۆ پێكهێنانی هەر هەرێمێك، دەبێت ٣٥٪ هەر ئەنجوومەنی پارێزگایەک لە هەموو پارێزگاكان ڕەزامەندی دەرببڕێت، پێویستە داوایەكی فەرمی پێشكەش بە كۆمسیۆنی باڵای هەڵبژاردنەكانی عێراق بكەن، ئەمەش ڕێكارێكی دەستوورییە، كە لە دەستووردا پشتڕاست كراوەتەوە.

ئاماژەی بەوەش كرد، ئەنجوومەنی پارێزگاكان، هیچ دەسەڵاتێكی یاسایی و دەستوورییان نییە بۆ دامەزراندنی هەرێم، ئەم بابەتە پەیوەستە بە خەڵك و ئەنجامدانی ڕیفراندۆمی جەماوەری، كە وەك ئەوەی لە ماددەی ١١٩ـی دەستوور هاتووە.

ڕوونیكردەوە، ماددەی ١١٩ـی دەستوور ئاماژەی بەوە كردووە هەر پارێزگارێك یان زیاتر مافی ئەوەی هەیە هەرێم پێكبهێنێت لەسەر بنەمای داواكارییەكی یەك لەسەر سێی ئەندامانی هەریەك لە ئەنجومەنی پارێزگاكان كە هەوڵی پێكهێنانی هەرێم دەدەن، دواتر پێشكەشی كۆمسیۆنی هەڵبژاردنەكان دەكرێت، بۆ گرتنەبەری ڕێوشوێنی پێویست بۆ ڕیفراندۆم لەو ناوچانەدا، دواتر دادگای فیدراڵی ئەنجامی ڕیفراندۆمەكە پەسەند دەكات، پاشان بڕیارێك لەلایەن سەرۆكی حكومەتەوە دەردەچێت بۆ ڕاگەیاندنی هەرێمەكە، ئەم بابەتە یاساییە و بەهیچ شێوەیەك پێچەوانەی دەستوور نییە.

چەند ڕۆژێك لەمەوبەر، “كۆبوونەوەیەكی نهێنی” لە ڕوومادی بەڕێوەچوو، لە كۆبوونەوەكەدا باسی زیندووكردنەوەی بیرۆكەی بە هەرێم كردنی ناوچە سوننەكان كرا، ئەم بابەتە جارێكتر لە كاتی كشانەوەی هێزەكانی ئەمریكا لە عێرق، لە ساڵی ٢٠١١ باس كرا.

دوو ڕۆژ لەمەوبەر فایەق زێدان سەرۆكی ئەنجوومەنی باڵای دادوەری عێراق ڕایگەیاند بوو، بیرۆكەی دامەزراندنی هەرێمەكانی دیكە لە هەر ناوچەیەكی عێراق ڕەتدەكرێتەوە، چونكە مەترسی لەسەر یەكێتی و ئاسایشی عێراق درووست دەكات.

فایەق زێدان
فایەق زێدان

هەروەها، عەلی زوبەیدی سەركردە لە چوارچێوەی هەماهەنگی بە ڕۆژنیوزى ڕاگەیاند، حزب و كەسایەتی هەیە لە ڕووی سیاسییەوە مایەپووچ بوون، ئەوان بە دوای ئەوەدان خۆیان بگەڕێننەوە بۆ گۆڕەپانەكە لە ڕێگەی پێشنیاركردن و پێشخستنی بیرۆكەی هەرێمەكان بە ئامانجی دابەشكردنی عێراق، بۆ ئەم بابەتە پشتیوانی دەرەكی هەیە، ئەوەش شتێكی شاراوە نییە.

ئەوەشی خستەڕوو، هەموو عێراقییەكان لە پارێزگا جیاوازەكان بە یەكجاری هەنگاوەكە ڕەتدەكەنەوە، هەموو عێراقییەكان پشتیوانی یەكگرتوویی خاكی عێراق دەكەن، هەر هەنگاوێك بۆ ئەو مەبەستە بنرێت لەلایەن خەڵكەوە ڕەتدەكرێتەوە، جگە لە ڕەتكردنەوەی لایەنە سیاسییەكان.

دەشڵێت، هەندێك لایەنی ئیفلاسی سیاسیی دەیانەوێت فشار بكەن بۆ بەدەستهێنانی دەستكەوتی سیاسیی و حزبی لەڕێگەی پێشخستنی ئەو جۆرە بیرۆكانەوە، بە بیانووی ئەوەی، كە كۆنترۆڵی سیاسییان بەسەر هەندێك پارێزگای دیاریكراودا هەیە، بەڵام ئەمە نەبووە و ناشبێت، لەڕووی سیاسیی و جەماوەرییەوە ڕەتدەكرێتەوە، هەر لایەنێك بە فەرمی ئەم پڕۆژەیە پەسەند بكات، زیاتر پێگەكەی لای جەماوەر لاواز دەبێت.

جێگەی ئاماژەیە، لە ئێستا دەنگۆ و گفتوگۆكان بۆ دامەزراندنی چەند هەرێمكی دیكە، جگە لە هەرێمی كوردستان گەرمە، بەشێك لە دانیشتووانی چەند پارێزگایەكی سوننە داوای دامەزراندنی هەرێمێك بۆ پێكهاتەی سوننە دەكەن، لەلایەكی دیكەوە بەشێك لە دانیشتووانی بەسرەش داوای بە هەرێم بوونی شارەكەیان دەكەن و دەڵێن، شارەكەیان پڕە لە سەروەت و سامان، بەڵام هاوڵاتیانی شارەكە بێ بەشن لێی و بێ كارن.

هـ.ئ

Comments are closed.