“کوردستان وڵاتی هۆرەیە و نابێت ڕێگە بە تەعریبی ئەو هونەرە بدرێت”

سەلمان عوسمان

هۆرە کۆنترین هونەری زاگرۆسییە و مێژوویەکی هەزاران ساڵەی هەیە، تایبەتمەندیی ئەم هونەرە ڕەسەنە ئەوەیە، پێش مۆسیقا لە دایک بووە و تا ئێستاش نەیهێشتووە مۆسیقا زاڵ بێت بە سەریدا، نووسەرێکیش دەڵێت: کوردستان وڵاتی هۆرەیە و بە بێ هۆرە کورد بوونی نییە، دەشڵێت: مێژوویەکی هەزاران ساڵەی هەیە لە ناو کۆمەڵگەی کوردیی و هەموو هونەرە کوردییەکانی تر دەگەڕێنەوە سەر هۆرە، بۆیە نابێت ڕێگە بە تەعریبی ئەو هونەرە بدرێت.

هۆرە هونەرێکی کۆمەڵگەیی زاگرۆسییە و مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ نزیکەی چوار هەزار ساڵ پێش ئێستا، چەندین جۆری هەیە و بە پێی جوگرافیا جیاوازەکان دەگۆڕێت وەک( هۆرەی جافی، کەڵهوڕی، پاوەموری، دوودەنگی، یەک دەنگی و  کێوچڕ…)، لە ڕۆژهەڵات و باشووری کوردستان بە تایبەت لە گەرمیان، ئەم هونەرە تا ئێستا بە زیندوویی ماوەتەوە و شارەزایان بە دایکی هونەرەکانی دیکەی دادەنێن، لەوبارەیەوە خالد کەریم، ناسراو بە ڕەنجە باوەنووریی، نووسەر و لێکۆڵەر بۆ ڕۆژنیوز دەدوێت.

خالد کەریم لە بارەی هۆرەوە وتی: یەکەم پژانی مۆسیقایە لە سینەی مرۆڤدا، بەهۆی ئەوەی مرۆڤی سەرەتایی لە دیاردە سرووشتییەکان ترساوە، ئەم مۆسیقایە لە سینەیدا تەقیوەتەوە، هەروەها بەپێی ئەوەی، کە دەوترێت مۆسیقا لەم ناوچەیە سەریهەڵداوە، تێگەشتم ئەو مۆسیقایە هونەری هۆرەیە، زەینەفۆنیش باسی ئەم هونەرەی کردووە و وتوویەتی “کوردەکان لە کاتی شەڕدا گۆرانییان وتووە، ئەو گۆرانییە هۆرە بووە”.

هەروەها باسی لە سەرەتای سەرهەڵدانی هۆرە کرد و وتی: پێم وایە هۆرە یەکەمجار لە هەورامان سەری هەڵداوە، بەڵام دواتر لە جوگرافیا جیاوازەکان بڵاوبووەتەوە، بۆ نموونە هەریەک لە سیاچەمانە و لاوک هۆرە جوگرافیایەکی جیاوازن، ئەوەیشی، کە پێی دەوترێت مەقام لە بنەڕەتدا هۆرەی ناوچەی گەرمیانە، ئەو بۆچوونەش هەڵەیەن کە پێیوایە مەقام هی عەرەب یان فارسە، چونکە تەنها لە عێراق مەقام بێژ هەیە، ئەویش لە کوردیان وەرگرتووە.

ئەو لێکۆڵەرە ئاماژەی بە تایبەتمەندییەکانی هۆرە دا و وتی: هۆرە لە تەواوی ئەندێشەی کۆمەڵگەی کوردی هەیە و هەموو کایەکانی کۆمەڵگەی گرتووەتەوە وەک خەم، شیوەن، خۆشەویستی، بەپێی شوێنیش پەیامەکەی جیاوازە، بۆ نموونە هۆرەی قەڵخانی جیاوازە لە هۆرەی جافی و شارەزووریی، بە گوێگرتن لێی دەزانی هۆرەی چی ناوچەیەکە.

لە کۆتاییدا وتیشی: کوردستان وڵاتی هۆرەیە، هۆرە پەیوەندی بە چارەنووسی کوردەوە هەیە، هۆرە خۆی بەستووەتەوە بە گەلی کوردەوە، لەبەر ئەم گرنگییە نابێت ڕێگە بە تەعریبی وشەکان بدرێت، بۆ نمونە هۆرە چڕێک هەبووە ناوی وەیسە بووە، عەرەب ئەو ناوەی تەعریب کردوو و کردیانە مەقامی ئەلوەیسی، کوردیش بە هەڵە بە ئەڵڵا وەیسی وەریگرتووە.

‎بەپێی هەندێک سەرچاوە، هۆرە، زیكری ئاهورامەزدا (ئاگر و خۆری مەزن)ـی پێكراوە و بۆ مەبەستی عاشقانە، ئاینی و چەند مەبەستێکی دیکە لە بۆنە مێژوویی و بۆنەکانی دیكەدا دەوترایەوە، لەلای قەڵخانییەكانیش پەرەی زیاتری پێدراوە، لەمەوە ئەوەمان بۆ دەردەكەوێت، كە هۆرە سروودی ئاینییە، بە نزیكەیی ٢٠ بۆ ٢٥ جۆر بەزمیشی هەیە.

ب. جـ

Comments are closed.