Keywan Azad: Kürt halkı birlik olamıyorsa yan yana dursun

Kürtlerin bütün tarihi süreçlerde birlik olmamanın bedelini ödediğini söyleyen Tarihçi ve Öğretim Görevlisi Dr. Keywan Azad, “Kürtler birlik olamıyorsa, birbirlerine yaklaşmalılar” dedi.


Süleymaniye Üniversitesi’nde Öğretim Görevlisi ve Tarihçi Keywan Azad, Kürt ulusal birliğin sağlanması, saladırlar, Bakur’da Kürt partilerinin ittifak kurması konularında Rojnews’in sorularını yanıtladı.

*Tarihte, ulusal birlik çabaları ne şekillerde olmuştur?

Kürt tarihinin en büyük sorunlarından biri ne yazık ki Kürtlerin birlik olamamasıdır. Birliğin sağlanmaması, Kürt başarılarına her zaman engel olmuştur. Tarihte, Kürt aşiretlerinin, kabilelerinin ve partilerinin anlaşması için çok çaba gösterildi. Ancak ulusal birlik çabaları yenidir. PKK, 1990’lı yıllarda Kürtlerin tek parlamento olması için çabalayan ilk partidir. Kürdistan Parlamentosu’nu yurtdışında kurdu. Kürdistan ulusal kongresini kurmaya çalıştı. Bütün siyasi partilerin tek mesaj ve tek program için Başurê Kürdistan’da gerçekleştirmek istediği Ulusal Kongre çabaları başarılı olmadı. 

Kürt birliği için verilen çabalar zayıf ve bölgeseldir. 70 yıla yakındır Kürdistan’da siyasi partiler kuruldu ancak ulusal birlik çabaları hep tek taraflı oldu. Bazı siyasi partiler anlaşmak istedi ancak sorun her zaman bir gücün tek önder olmak istemesiydi. Birbirlerine tahammül edemiyorlar. Bu nedenle ulusal birlik çabaları sonuçsuz kaldı.

*Kürtler arasında parçalanma ve ulusal birliği sağlanmaması Kürtlere nasıl zararlar vermiştir?

Kürtlerin tarihte en çok parçalanmışlıktan zarar gördü. Parçalanmışlık nedeniyle Kürtler arasında ihanetçiler ortaya çıktı. Bunun için düşmanın yanına giderek, Kürt güçleri karşısında kendisine destek veren bir gücü arkasına alıyor. Buna da siyasi taktik adını veriyorlar.

Kürtlerin birlik olmamaktan kaynaklı zarar görmediği hiçbir tarihi süreç yok. Eğer Kürtler zarar gördüyse, o da birlik olmamaktan kaynaklı görmüştür. Birçok, devrim, isyan deneyimleri ve siyasi partiler olsa da, parçalanma büyük zararlar vermiştir.

 *Örnek olarak, hangi örnekleri verebilirsiniz?

Geçen yüzyıllık tarihten bahsedersek, Şêx Mehmud Berzenci Kürdistan kralı olmak istiyordu. 1922’de Şêx Mehmed Berzenci hükümeti kuruldu. Ancak Berzenci hükümeti Halepçe’de Edilexan Qeladiz’de Pişder Babekir ağa ve Kerkük’teki Talabaniler tarafından kabul edilmiyor. Bu yüzden Şêx Mehmud hükümeti başarılı olamadı.

1925’de Bakurê Kürdistan’da Şêx Seide Piran devrimi,  askeri komutanların ve Şêx Seid’in çevresindeki dini şahsiyetlerin arasındaki anlaşmazlıklar nedeniyle kırılma yaşadı ve Şêx Seide Piran ile beraberindeki 52 kişi asılarak idam edildi.

Qazi Mihemed, Rojhilat’ta 1946’da Mahabad Cumhuriyeti’ni kurdu. 11 ay sonra, aşiretler Qazi Mihemed’e olan desteklerini geri çekip, İran devleti tarafına geçince, Mahabad Cumhuriyeti yıkılıyor.  Kürtler birlik olma konusunda kötü deneyimlere sahip.

Biz tarih öğretmenleri ve uzmanları olarak, yıllardır şunu söylüyoruz. Eğer Kürtler birliklerini kuramıyorsa, birbirlerine yaklaşsınlar. PKK, YNK ve KDP’nin tek strateji ve tek amaç sahibi olması şart değil ama sonuç olarak Kürtler için çalışıp, çabalasınlar. Ancak Kürtler için çabalamak göz önünde bulundurulmuyor. Bu nedenle Kürt düşmanları her zaman Kürtlerin parçalanmışlığından faydalanmışlardır. Kürt güçlerini birbirlerine düşman edip, birbirlerine karşı kullanıyorlar. PKK Bakurê Kürdistan’da öne çıktığında, başka bir güçle vuruyorlar. KDP Başurê Kürdistan’da çalışma yürüttüğünde başka bir güçle vuruyorlar. YNK yeni süreçte çalışmak istiyor. Bu sefer YNK’ye başka bir güçle vuruyorlar. Düşmanlarımız hem devlet, güç ve paraya sahip hem de uluslararası ilişkileri var. Kürtleri parçalamak için Kürt partilerini baskıyla, parayla ve planlarla birbirlerine karşı kullanıyorlar.

*Kürt güçleri tarihi örneklerden ders alabildi mi?

Kürt güçleri ne yazık ki tarihi örneklerden ders almadı. Ne kadar söylesek de bahane çıkarıyorlar. ‘Bizim durumumuz, siz akademisyenlerin durumu gibi değil’ diyorlar. Doğru bir siyasetçi bir akademisyen gibi çalışamaz. Ancak deneyimlerinden faydalanabilirler. Örneğin ben, birlik olalım, birlik gerçekleşebilir diyorum. Kendi çıkarlarını karşısındakinin çıkarları için kullanmamalıdır. Bir kişi seninle aynı partiden değilse, ayrımcılık yapmak yerine birbirinizin deneyimlerinden faydalanın, birbirinizden güç alın.  Örneğin, bazıları idari bir güce sahip, bazıları askeri güce sahip bazılarının kabiliyetleri var. Birçok defa bunları söyledik ama dinlemediler.

*Siyasiler, yetkililer akademisyen, sivil toplum örgütleri ve halkın ulusal birlik talebini dinlemeseler, kendilerine ve Kürt halkına ne gibi zararlar verir?

Kürtlerin şuan ki durumu 100 yıl öncesinden farklıdır. Kürdistan toprak olarak büyük öneme sahip. Türkiye, İran, Suriye ve Irak ta Kürt sorununu kendi çıkarlarına uygun çözmek istiyorlar. Türkiye Başurê Kürdistan’da bölgesel bir güç olmak istiyor. Ancak Türkiye çıkarları için çalışıyor. İran, Kürdistan Bölgesi’nde Rojhilat kapılarını korumak istiyor. Bununla birlikte uluslararası devletler de çıkarlarını korumak için siyasi bir iktidar oluşturmak istiyorlar. Çünkü Kürdistan toprakları stratejik topraklardır. Halkı da direnişçidir. Zulme karşı mücadele ediyor ve durmuyor. Ancak sorun güçlerin birlik olmamasıdır. Stratejik ve tarihi toprakları, cesur halkı var ancak siyasi birlik yok. Bu da Kürtlerin amaçlarına ulaşmalarını geciktiriyor.

*Bakurê Kürdistan’da 8 Kürt partisi ittifak oluşturarak yerel seçimlere katılmaya karar verdi. Sizce bu kararın önemi nedir?

Tarihi deneyimlerden ders çıkardılar. Parça parça olduğumuzda başarısız olduğumuz ortaya çıktı. Kürtler, Türkiye nüfusunun yüzde 30’unu oluşturuyor. Bu nedenle parçalanmış halde olurlarsa başarılı olamazlar. Bütün Kürdistan için örnek olabilirler. Eğer partiler birliklerin koruyup, dışarda da PKK’ye de siyasi ve devrimci bir güç olarak görüp destek verirse başarılı olacaklardır. Bakurê Kürdistan deneyimleri güzel sonuçlar alabilecek.

*Ulusal birlik ne kadar sürede gerçekleşirse iyi olur?

Ulusal kongrenin bir an önce toplanmasını umut ediyoruz. Ulusal kongre ne kadar kısa sürede gerçekleştirse, Kürtler kazanımlarını elde etmede o kadar gelişir. O zaman Kürt devletini görebiliriz. Ulusal kongre geç gerçekleştirilirse, bizden sonraki çok nesil de Kürt devletini göremez.  Kürtler şunu iyi bilmelidir ki düşmanlarımız güçlüler. Bu nedenle aramızdaki parçalanmışlık sürerse ve ulusal kongre gerçekleştirilmezse, hedefimize ulaşamayız.

(eo)